ભારતની રાજનીતિમાં કદાચ પહેલી વાર એવું બન્યું છે જ્યારે પ્રધાનમંત્રીએ સીધા જનતાને કહ્યું હોય કે એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદો અને ખાવાના તેલનો ઓછો ઉપયોગ કરો. અને તેનું કારણ જણાવાયું દેશની વિદેશી મુદ્રા બચાવવાનું. પરંતુ સવાલ એ છે કે શું ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ખરેખર એટલા દબાણમાં છે? શું ઈરાન-અમેરિકા-ઇઝરાયેલ યુદ્ધનો પ્રભાવ ભારત પર એટલો મોટો પડી રહ્યો છે? અને આખરે પીએમ મોદીએ અચાનક આવી અપીલ કેમ કરી?આજના આ વીડિયોમાં આપણે સમજશું ભારતની અર્થવ્યવસ્થા, તેલ, સોનું, વિદેશી મુદ્રા અને ગ્લોબલ યુદ્ધ વચ્ચેનો એવો સંબંધ જે આવનારા સમયમાં તમારી જેબ પર સીધી અસર કરી શકે છે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી તેલંગાણાના પ્રવાસે હતા. હૈદરાબાદ અને સિકંદરાબાદમાં તેમણે અનેક વિકાસ પ્રોજેક્ટોની જાહેરાત કરી. પરંતુ સૌથી વધુ ચર્ચા તેમના એ નિવેદનની થઈ રહી છે જેમાં તેમણે લોકોને દેશહિતમાં થોડો ત્યાગ કરવાની અપીલ કરી. પીએમ મોદીએ કહ્યું કે ભારત પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો વિદેશથી આયાત કરે છે. ખાસ કરીને પેટ્રોલ, ડીઝલ, ગેસ અને ખાદ્ય તેલ. અને હાલમાં દુનિયા જે પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થઈ રહી છે તેમાં સપ્લાય ચેઇન ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ ગઈ છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયેલ વચ્ચે વધતો તણાવ, મધ્યપૂર્વમાં અસ્થિરતા અને કાચા તેલની વધતી કિંમતો. આ બધાએ ભારત જેવા દેશોની મુશ્કેલીઓ વધારી દીધી છે.
ભારત દુનિયાનું ત્રીજું સૌથી મોટું ઓઈલ ઇમ્પોર્ટ કરતું દેશ છે. એટલે કે જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલ મોંઘું થાય તો ભારતનું આયાત બિલ પણ ઝડપથી વધી જાય છે. અને અહીંથી શરૂ થાય છે વિદેશી મુદ્રાનો મુદ્દો.વિદેશી મુદ્રા એટલે ડોલર રિઝર્વ. ભારત જ્યારે વિદેશથી તેલ, ગેસ, સોનું અથવા અન્ય વસ્તુઓ ખરીદે છે ત્યારે તેનું પેમેન્ટ ડોલરમાં કરવું પડે છે. જો આયાત વધુ વધી જાય અને વધુ ડોલર ખર્ચાવા લાગે તો દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર દબાણ વધે છે.
એટલા માટે જ પીએમ મોદીએ લોકોને કહ્યું કે તેલનો ઓછો ઉપયોગ કરો અને એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદો. કારણ કે ભારત દુનિયામાં સૌથી વધુ સોનું ખરીદતા દેશોમાં સામેલ છે. ભારતીય પરિવારો દર વર્ષે હજારો ટન સોનું ખરીદે છે અને તેનો મોટો હિસ્સો વિદેશથી આયાત થાય છે. એટલે જેટલું વધુ સોનું ખરીદાશે, એટલા વધુ ડોલર દેશની બહાર જશે.પરંતુ કહાની અહીં પૂરી થતી નથી. અસલી કારણ દુનિયાની બદલાતી રાજનીતિ અને આર્થિક અસ્થિરતામાં છુપાયેલું છે. જ્યારે દુનિયામાં યુદ્ધ, તણાવ અથવા આર્થિક સંકટ વધે છે ત્યારે રોકાણકારો શેરબજારમાંથી પૈસા કાઢીને સોનામાં રોકાણ કરવા લાગે છે. કારણ કે સોનાને સેફ હેવન એસેટ માનવામાં આવે છે.
આ જ કારણ છે કે છેલ્લા કેટલાક સમયમાં સોનાની કિંમતોમાં ઐતિહાસિક વધારો જોવા મળ્યો છે. અમેરિકાની નીતિઓ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નિર્ણયો, મધ્યપૂર્વનો તણાવ અને ડોલર પર ઘટતો વિશ્વાસ. આ બધાએ મળીને ગોલ્ડની માંગ વધારી છે.હવે દુનિયાના ઘણા સેન્ટ્રલ બેન્કો પણ ઝડપથી સોનું ખરીદી રહ્યા છે. ચીન, તુર્કી, પોલેન્ડ, ભારત અને કઝાકિસ્તાન જેવા દેશો પોતાના રિઝર્વમાં ગોલ્ડનો હિસ્સો વધારી રહ્યા છે. કારણ કે દુનિયા ધીમે ધીમે ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
પરંતુ અહીં એક મોટો સવાલ ઊભો થાય છે. જો સરકારને વિદેશી મુદ્રા બચાવવી છે તો શું માત્ર જનતાને અપીલ કરવી જ ઉકેલ છે? કોંગ્રેસે આ મુદ્દે સરકારને ઘેરી છે. કોંગ્રેસ મહાસચિવ કેસી વેણુગોપાલે કહ્યું કે સરકારએ ઊર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી જોઈએ, પૂરતો ફ્યુઅલ સ્ટોક રાખવો જોઈએ અને સામાન્ય લોકો પર બોજો ન નાખવો જોઈએ.તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે સરકાર પાસે કોઈ ઇમરજન્સી પ્લાન નથી અને હવે આર્થિક સંકટનો ભાર સીધો લોકો પર નાખવામાં આવી રહ્યો છે. એટલે હવે આ મુદ્દે રાજકીય લડાઈ પણ શરૂ થઈ ગઈ છે.
પરંતુ રાજકારણથી અલગ થઈને જો આર્થિક દૃષ્ટિએ જોઈએ તો પીએમ મોદીની અપીલનો મોટો સંકેત સ્પષ્ટ દેખાય છે. સરકારને આવનારા સમયમાં વૈશ્વિક આર્થિક સંકટ અને મોંઘવારીનો ડર છે. જો મધ્યપૂર્વમાં યુદ્ધ વધુ વધશે તો કાચા તેલની કિંમતો વધુ વધી શકે છે. અને જો એવું થયું તો ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘું થશે, મોંઘવારી વધશે, રૂપિયા નબળો પડી શકે છે અને વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર વધુ દબાણ આવશે.એટલા માટે હવે સરકાર ડિમાન્ડ કન્ટ્રોલની વાત કરી રહી છે. એટલે ઓછું તેલ વાપરો, ઓછું આયાત કરો અને વિદેશી મુદ્રા બચાવો.
હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે શું લોકો ખરેખર સોનું ખરીદવાનું બંધ કરશે? ભારતમાં સોનું માત્ર રોકાણ નથી. તે ભાવનાઓ, પરંપરાઓ અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠા સાથે જોડાયેલું છે. લગ્ન હોય, તહેવાર હોય કે કોઈ ખાસ પ્રસંગ. સોનું ભારતીય સંસ્કૃતિનો ભાગ છે.
એટલા માટે એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદવાની અપીલ વ્યવહારિક રીતે કેટલી સફળ થશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. પરંતુ એટલું નક્કી છે કે પીએમ મોદીનું આ નિવેદન માત્ર સામાન્ય અપીલ નથી. આ તે દબાણની ઝલક છે જે હાલમાં આખી દુનિયાની અર્થવ્યવસ્થા અનુભવી રહી છે.યુદ્ધ માત્ર સરહદો પર નથી લડાતા. તેની અસર બજારો, ચલણ, તેલ, સોનું અને સામાન્ય માણસની જેબ સુધી પહોંચે છે. અને કદાચ એ જ કારણ છે કે હવે સરકાર ઈચ્છે છે કે દેશ આર્થિક લડાઈમાં પણ જનભાગીદારી આપે. કારણ કે આવનારા મહિનાઓમાં દુનિયાની સૌથી મોટી લડાઈ કદાચ હથિયારો નહીં પરંતુ તેલ, ડોલર અને ગોલ્ડ દ્વારા લડાશે.તમે આ મુદ્દાને કેવી રીતે જુઓ છો? તમારો અભિપ્રાય કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવો. વીડિયો પસંદ આવ્યો હોય તો વીડિયોને લાઈક, શેર અને ચેનલને સબ્સ્ક્રાઇબ જરૂર કરો.
