નમસ્કાર મિત્રો કલ્પના કરો કે એક પાંચ વર્ષનું માસૂમ બાળક જેના માટે એના માતા-પિતા જ એની આખી દુનિયા હોય અને અચાનક એક કાળી રાતે એ છત્રસાયા હંમેશ માટે છીનવાઈ જાય અને એ પણ ક્યાં પોતાના દેશથી હજારો માઈલ દૂર એક એવા પારકા દેશમાં જ્યાં ના કોઈ એનું પોતાનું છે ના કોઈ એની કાલી ઘેલી ભાષા સમજનારું છે. આજે હું તમારી સમક્ષ એક એવી અત્યંત હૃદય દ્રાવક સત્ય ઘટના લઈને આવ્યો છું જે પથ્થર હૃદયના માણસને પણ ધ્રુજાવી દેશે અને તમારી આંખોમાંથી આંસુ વહેવા મજબૂર કરી દેશે. આ કહાની છે અમેરિકાના એક સરકારી અનાથ આશ્રમમાં એકલા પડી ગયેલા એક ભારતીય બાળકની અને પોતાના લોહીને પાછું લાવવા માટે સાત સમંદર પાર કાયદાઓ સામે લડતા વૃદ્ધ દાદા દાદીની અકલ્પનીય પીડાની કહાની શરૂ કરતા પહેલા એક વિનંતી છે કે જો તમે આપણી ચેનલ પર નવા છો તો ચેનલને સબ્સ્ક્રાઇબ ચોક્કસ કરી લેજો અને તમારો અભિપ્રાય અમને કોમેન્ટમાં જરૂરથી જણાવજો કારણ કે આજની આ સફર સિદ્ધિ તમારા હ્રદય માં ઉતરી જવાની છે તો ચાલો સાંભળીએ આ દર્દનાક છતા હૃદયસ્પર્શી કહાની અમેરિકાના મીનેસોટા રાજ્યની એ રાત કંઈક વધારે જ ઠંડી હતી આકાશમાં બરફના ફાવા પડી રહ્યા હતા પણ એ ઠંડક કરતાંય વધુથી જ આવી દેનારી શાંતિ એ સ્ટેટ ફોસ્ટર કેરના રૂમ નંબર ચારમાં પ્રસરેલી હતી આ રૂમની સફેદ દિવાલો જાણે કોઈ નિર્જીવ સ્મિત આપી રહી હતી ખૂણામાં પડેલા નાના બેડ પર પાંચ વર્ષનો આકાશ સૂતો હતો અથવા તો સુવાનો નો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો. તેના નાના શરીર પર રહેલી ચાદર તેને હુંફ આપવા અસમર્થ હતી. આકાશ માટે આ હુંફ માત્ર તાપમાનનો વિષય નહતો પણ એ મમતાનો વિષય હતો જે બે મહિના પહેલા એક હાઈવે પર કાયમ માટે છીનવાઈ ગઈ હતી. એક ભયાનક કાર અકસ્માત અને એક ક્ષણમાં મહેશ અને મીરા આકાશની આખી દુનિયા અંધકારમાં વિલીન થઈ ગયા હતા. આકાશ બચી તો ગયો પણ જે દુનિયામાં તે જાગ્યો હતો
ત્યાં તેની ભાષા સમજનારું કોઈ ન હતું રાત્રિના લગભગ બે વાગ્યા હશે આખા આશ્રય સ્થાનમાં ઘોર અંધકાર હતો અચાનક આકાશના શ્વાસ તેજ થયા તેને સપનામાં પાછું એ જ આંગણું દેખાયું ગુજરાતનું એ ગામડું જ્યાં લીમડાના ઝાડ નીચે હિંડોળા ખાતા તેના દાદા વિઠ્ઠલભાઈ તેને વાર્તાઓ સંભળાવતા હતા અચાનક તે જબકીને જાગી ગયો તેની આંખો ભયથી ફાટી ગઈ આ અજાણીયો રૂમ આ અજાણી સુગંધ અને બારી બહાર પડતો બરફ તેને ગુંગળામણ થવા લાગી દાદા દાદા દાદી તેના કોમળ અવાજે રૂમની શાંતિ ચીરી નાખી તે ડુસકેને ડુસકે રડવા લાગ્યો તેની કાલી ઘેલી ગુજરાતી ભાષામાં તે બૂમો પાડતો રહ્યો દાદા મને ઘેર લઈ જાવ મારે અહીં નથી રહેવું દાદી મને ભૂખ લાગી છે તેનો અવાજ સાંભળીને નાઈટ ડ્યુટી પર રહેલી કેરટેકર જેસિકા દોડતી આવી તેણે લાઈટ ચાલુ કરી અને આકાશની નજીક ગઈ હે બડી ઇટ્સ ઓકે કાલમ ડાઉન જેસિકાએ તેને શાંત પાડવા માટે અંગ્રેજીમાં કહ્યું પણ આકાશ માટે એ શબ્દ માત્ર અવાજ હતા એમાં કોઈ સંવેદનાનો સ્પર્શ ન હતો તે જેસિકાના હાથમાંથી છૂટીને પલંગના ખૂણે ભરાઈ ગયો તેને લાગતો હતું કે આ અજાણ્યા લોકો તેને ક્યાંક દૂર લઈ જશે જેસિકાએ તેને સમજાવવા પ્રયત્ન કર્યો તેની પાસે ટેડી બિયર ધર્યું પણ આકાશને રમકડું નહીં પણ દાદીના પાલવની સુગંધ જોઈતી હતી જેસિકા લાચાર હતી તે આ બાળકની ભાષા સમજી શકતી નહતી અને બાળક તેની સુરક્ષા સમજી શકતો નહતો. જેસિકાને લાગ્યું કે આકાશ કદાચ બીમાર છે પણ હકીકતમાં તે પોતાની માટીથી દૂર હોવાથી પીડામાં હતો થોડીવાર પછી જ્યારે જેસિકા રૂમની બહાર ગઈ ત્યારે આકાશ ધ્રુજતા હાથે પોતાની નાની બેગ પાસે ગયો આ એ જ બેગ હતી જે અકસ્માત સમયે તેની પાસે હતી તેણે અંદરથી એક ફાટેલો જૂનો ફોટો કાઢ્યો આ ફોટોમાં વિઠ્ઠલભાઈ અને કંચનબેન પોતાના ખેતરમાં ઊભા રહીને હસી રહ્યા હતા ફોટાના ખૂણા અકસ્માતના કારણે ફાટી ગયા હતા અને થોડા લોહી લોહીના ડાઘ પણ હતા આકાશે એ ફોટો પોતાની સાતીએ સર્ચાવ્યો દાદા તમે કેમ નથી આવતા હું ડાહીયો થઈ જઈશ હું તોફાન નહીં કરું પ્લીઝ મને તેડીી લો તેના આંસુ ફોટા પર પડી રહ્યા હતા જે ફોટો તેના માટે એકમાત્ર સહારો હતો તેને ખરાબ ન થાય એ રીતે તેને જમીન પર મૂક્યો તે પલંગ પર સુવાને બદલે જમીન પર એ ફોટાની બાજુમાં જ ગુંચળું વળીને સુઈ ગયો તેને લાગ્યું કે કદાચ જમીન પર સુવાથી તે પોતાના દાદાના ગામની ધરતી થી નજીક હશે બહાર બરફનું તોફાન વધી રહ્યું હતું અને અંદર એક માસૂમ બાળકનો આત્મા થીજી રહ્યો હતો જેસિકાએ દરવાજાની ધિરાળમાંથી જોયું કે બાળક જમીન પર સુઈ ગયું છે તેણે નિસ્તો નાખ્યો અને મનમાં વિચાર્યું આ કાયદા અને સરહદો કેટલા ક્રૂર હોય છે કે એક બાળકને તેના પોતાના પરિવારથી આટલો દૂર કરી દે છે
આકાશ સુઈ તો ગયો પણ તેની બંધ આંખોમાંથી હજુ પણ આંસુ વહી રહ્યા હતા તેને ખબર નહોતી કે હજારો માઈલ દૂર ગુજરાતના એક નાના ગામડામાં બે જીવમાત્ર તેને પાછો લાવવા માટે પોતાની આખી જિંદગી દાવ પર લગાવી રહ્યા છે. ગુજરાતના ચરોતર પંથકમાં આવેલું વિઠ્ઠલભાઈનું ઘર આખા ગામમાં સૌથી મોટું અને આલીશાન હતું. 50 વીઘા ફળદ્રુપ જમીન આંગણા ઉંબાયેલા બે ટ્રેક્ટર અને ઘરમાં કામ કરતા બે ત્રણ નોકરું આ બધું વિઠ્ઠલભાઈની આર્થિક સદ્ધરતાની ચાળી ખાતું હતું પણ આજે એ જ વિચાળ આંગણામાં એવી સ્મશાનવત શાંતિ છવાયેલી હતી કે પથ્થર હૃદયના માણસને પણ અંદરથી હચ મચાવી નાખે ઘરની ભવ્યતા આજે એક ક્રૂર મજાક જેવી લાગતી હતી કારણ કે આ ઘરના વારસદાર મહેશ અને તેની પત્ની મીરા હવે આ દુનિયામાં નહોતા 15 દિવસ પહેલા આવેલો એ ફોન કોલ વિઠ્ઠલભાઈના પરિવાર પર વજ્રઘાત બનીને ટ્રાટક્યો હતો. અમેરિકામાં એક ભયાનક બરફીલા વાવાજોડા વચ્ચે મહેશની કાર સ્લીપ થઈ ગઈ હતી અને એક ટ્રક સાથે ધડાકાભેર અથડાઈ હતી. મહેશ અને મીરાનું ઘટનાસ્થળે જ કમકમાટી ભર્યું મૃત્યુ નીપજ્યું હતું. કંચનબેન માટે તો જાણે દુનિયા જ ખતમ થઈ ગઈ હતી. જે દીકરાને ભણાવી ગણાવીને લાડકોટથી મોટો કર્યો તેને છેલ્લે વાર જોવાનું પણ તેમના નસીબમાં નહોતું. કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓ અને વીજા ન હોવાને કારણે મહેશ અને મીરાના અંતિમ સંસ્કાર પણ અમેરિકામાં જ તેમના મિત્રો દ્વારા કરવામાં આવ્યા હતા પણ આ દુઃખનો પહાડ અહીં જ પૂરો નહોતો થતો સૌથી મોટો અને જીવલેણ આઘાત તો ત્યાર પછી લાગ્યો જ્યારે અમેરિકાથી મહેશના એક મિત્રનો ફોન આવ્યો કે કાકા આકાશ બચી ગયો છે પણ અમેરિકન પોલીસે એને ફોસ્ટર કેરમાં મૂકી દીધો છે એ લોકો કહે છે કે આકાશ અમેરિકન સિટીઝન છે અને તેના કોઈ કાયદેસરના વાલી અહીં અમેરિકામાં હાજર નથી એટલે સરકાર હવે એની જવાબદારી લેશે ફોસ્ટર કેર એ વળી કઈ બલા છે વિઠ્ઠલભાઈના અવાજમાં ધ્રુજારી હતી એક જાતનો સરકારી અનાથ આશ્રમ કાકા ત્યાં અજાણીયા લોકો બાળકોને સાચવે છે મિત્રના આ શબ્દો સાંભળતા જ વિઠ્ઠલભાઈના હાથમાંથી ફોન છૂટી ગયો હતો આજે એ વાતને એક અઠવાડિયું વીતી ગયું હતું
કંચનબેનની હાલત જીવતા લાશ જેવી થઈ ગઈ તેઓ આખો દિવસ ઘરના એક ખૂણામાં આકાશના રમકડા અને તેના કપડા ખોળામાં લઈને બેસી રહેતા તેમની આંખોમાંથી વહેતા આંસુ હવે સુકાવવા લાગ્યા હતા પણ અહીંયાનો રુદન જરાય ઓછો નહોતો થયો મારો આકાશ એને તો રાત્રે મારા ખોળામાં માથું મૂક્યા વગર ઊંઘ નથી આવતી ત્યાં કોણ એને વહાલ કરતું હશે એ ગોરાવો મારા છોકરાને શું ખવડાવતા હશે મારો દીકરો તો મસાલાવાળું શાક પણ નથી ખાઈ શકતો એ રાત્રે રડતો હશે તો કોણ એને છાનો રાખતું હશે કંચનબેન દિવાલ સામે તાકીને બબડતા રહેતા તેમની માતૃત્વની વૃત્તિ અને દાદી તરીકેનો જીવ સાત સમંદર વાર પોતાના લોહી માટે તડપી રહ્યો હતો આજે ગામના સરપંચ અને અમુક સગા સંબંધીઓ વિઠ્ઠલભાઈના આંગણામાં ભેગા થયા હતા. સૌના ચહેરા પર ગમગીની હતી. એક તરફ કરોડોની સંપત્તિ હતી અને બીજી તરફ એક કાગળિયાનો અભાવ જેણે આખા પરિવારને લાચાર બનાવી દીધો હતો. ગામના એક ભણેલા યુવાને વિઠ્ઠલભાઈને સમજાવવાનો પ્રયત્ન કર્યો બાપા અમેરિકાના કાયદા બહુ કડક હોય છે એ લોકો માને છે કે બાળક જો અમેરિકામાં જન્મ્યું છે તો એની સુરક્ષાની જવાબદારી અમેરિકન સરકારની છે જ્યાં સુધી કાયદેસર રીતે કોઈ સાબિત ન કરી શકે કે બાળકને યોગ્ય ઉછેર મળશે ત્યાં [સંગીત] સુધી એ લોકો બાળકને દેશની બહાર જવા નથી દેતા વિઠ્ઠલભાઈનો ગુસ્સો અને લાચારી બંને એકસાથે ફાટી નીકળ્યા અરે ક્યાં ક્યાં દેશનો કાયદો મારો પોત્ર અનાથ કેવી રીતે હોઈ શકે અમે એના દાદા દાદી જીવતા બેઠા છીએ આ 50 વીઘા જમીન આ મોટું ઘર આ બધી મિલકત કોના માટે છે મારા આકાશ માટે જ ને અને એ પારકા લોકો મને શીખવાડશે કે મારા લોહીનો ઉછેર કેવી રીતે કરવો વિઠ્ઠલભાઈનો અવાજ આખા ફળિયામાં ગુંજી ઉઠ્યો પણ એ અવાજમાં છુપાયેલી એક દાદાની પીડા શું કોઈ અનુભવી રહ્યા હતા પણ બાપા કાયદા સામે આપણું શું ચાલે આપણે અહીંયા બેઠા બેઠા શું કરી શકીએ વીજા માટે પણ અરજી કરી છે પણ એમ્બેસી વાળા કોઈ સ્પષ્ટ જવાબ નથી આપતા એ લોકો કહે છે કે તમારી ઉંમર વધારે છે અને આવકનું કોઈ ચોક્કસ માળખું ત્યાં અમેરિકામાં નથી યુવાને નિરાશાજનક વાસ્તવિકતા વર્ણવી આ વાત સાંભળીને ઓસરીમાં બેઠેલા કંચનબેનથી રહેવાયું નહીં તેઓ ધ્રુજતા પગે ઊભા થયા અને વિઠ્ઠલભાઈની પાસે આવીને રડી પડ્યા તમે ગમે તે કરો મારી બધી જમીન આપી દો મારું મારું ઘર વહેચો મારો પણ મારા આકાશને પાછો લાવો મહેશ તો ગયો હવે જો આકાશને કંઈ થયું ને તો હું જીવ કાઢી નાખીશું મારો દીકરો ત્યાં એકલો છે
અજાણીયા લોકો વચ્ચે એ બી જતો હશે આખા ફળિયામાં સોપો પડી ગયો કોઈની પાસે કંચનબેનને આપવા માટે શાંતવના શબ્દો બચ્યા નહોતા પૈસાની તાકાત આજે એક કાગળ અને વિદેશી કાનૂન સામે વામણી પુરવાર થઈ રહી હતી વિઠ્ઠલભાઈએ એક ઊંડો શ્વાસ લીધો તેમની આંખોમાં જે અત્યાર ત્યાર સુધી લાચારી હતી તેનું સ્થાન હવે એક મક્કમ નિર્ધાર લઈ રહ્યો હતો. તેઓ ધીમેથી ઊભા થયા અને ઘરની અંદર ગયા થોડી વારમાં તેઓ પાછા આવ્યા ત્યારે તેમના હાથમાં લાલ કપડામાં બાંધેલું એક પોટલું હતું. એ પોટલામાં તેમની આખી જિંદગીની કમાણી 50 વીઘા જમીનના અને ઘરના અસલ દસ્તાવેજ હતા. તેમણે એ દસ્તાવેજો ફળિયાની વચ્ચે પડેલા ટેબલ પર મૂક્યા. તેમનો અવાજ હવે જરાય ધ્રુજતો ન હતો. તેમાં એક જમીનદારનો રુવાબ અને એક દાદાનો અખૂટ પ્રેમ ભરેલો હતો. આ દસ્તાવેજો આ મારી આખી જિંદગીની પૂજી છે પણ જો આ મારા આકાશના કામમાં ન આવી શકે તો આ કાગળિયા મારા માટે રાખ સમાન છે હું દિલ્હી જઈશ મોટામાં મોટા વકીલને રોકીશ અમેરિકન એમ્બેસીના દરવાજે ધરણા પર બેસીશ જરૂર પડશે તો આ બધું જ વહેંચી દઈશ મારો દીકરો તો ગયો પણ મારા લોહીને મારા વંશને હું પારકા ઉંમરે આમ ભીખ માંગવા કે રડવા નહીં દઉં કાયદો ભલે અમેરિકાનો હોય પણ રક્ત વિઠ્ઠલભાઈનું છે કંચનબેન પોતાના પતિના આ શબ્દો સાંભળીને થોડા શાંત થયા તેમને લાગ્યું કે કદાચ હવે કોઈ રસ્તો નીકળશે પણ તેવો નહોતા જાણતા કે આ લડાઈ માત્ર પૈસાની કે લાગણીની નહતી આ લડાઈ બે દેશોની સંસ્કૃતિઓ જટિલ કાયદાઓ અને એક અત્યંત શુષ્ક સિસ્ટમ સામેની હતી અમદાવાદના આશ્રમ રોડ પર આવેલી એડવોકેટ મહેતાની વાતાનુકુલિત ઓફિસમાં બેઠેલા વિઠ્ઠલભાઈને આજે એ ઠંડક પણ દજાડતી હતી ટેબલ પર ફાઈલોનો નો ઢગલો હતો પણ એ ફાઈલોમાં એક દાદાની વેદનાનો કોઈ ઉલ્લેખ ન હતો. છેલ્લા 15 દિવસથી વિઠ્ઠલભાઈ અને એડવોકેટ મહેતા ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના કાનૂની માળખામાં કોઈ છીંડું શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. એડવોકેટ મહેતા જેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય કૌટુંબિક કાયદાના નિષણાંત હતા તેમણે ચશ્મા ઉતાર્યા અને એક ઊંડો નિશાચો નાખ્યો વિઠ્ઠલભાઈ મેં અમેરિકામાં મારા સહયોગી વકીલો સાથે વાત કરી છે ત્યાની [સંગીત] ચાઇલ્ડ પ્રોટેક્ટિવ સર્વિસીસનો અહેવાલ આવી ગયો છે અને પરિસ્થિતિ આપણે ધારીએ છીએ એટલી સરળ નથી કેમ સાહેબ એ લોકોને પૈસાની ચિંતા છે ને તો કહી દો એ ગોરાઓને કે મારા આકાશના નામે હું આજેને આજે બે કરોડ રૂપિયા બેંકમાં વા મૂકવા તૈયાર છું મારી બધી જમીન એના નામે કરી દઉં છું પણ મારા છોકરાને મને પાછો આપો વિઠ્ઠલભાઈના અવાજમાં આજીજી અને ગુસ્સો બંને ભળેલા હતા વાત પૈસાની નથી વિઠ્ઠલભાઈ એડવોકેટ મહેતાએ ધીરજથી સમજાવતા કહ્યું અમેરિકન કાયદો બાળકના હિતને કેન્દ્રમાં રાખીને ચાલે છે અને તેમની બેસ્ટ ઇન્ટરેસ્ટ ઓફ ચાઇલ્ડની વ્યાખ્યા આપણા કરતાં સાવ અલગ છે તેઓ માને છે કે બાળક અમેરિકન નાગરિક છે જો તેને ભારતના ના એક ગામડામાં મોકલવામાં આવે તો તેનું ભવિષ્ય તેનું શિક્ષણ અને તેનું સ્વાસ્થ્ય એ સ્તરનું નહીં રહે જે તેને અમેરિકામાં મળી શકે છે. મારો દીકરો ત્યાં અનાથ આશ્રમમાં રડી રહ્યો છે અને આ લોકો ભવિષ્યની વાતો કરે છે. એનાથી પણ મોટી સમસ્યા બીજી છે. મહેતાએ એક કાગળ વિઠ્ઠલભાઈ તરફ સરકાવ્યો. તમારી ઉંમર અમેરિકન કોર્ટનો તર્ક છે કે તમારી અને કંચનબેનની ઉંમર 65 વર્ષની આસપાસ છે પાંચ વર્ષના બાળકને યુવાની સુધી ઉછેરવા માટે જેટલી શારીરિક ક્ષમતા અને ઉર્જા જોઈએ તે તમારામાં હવે નથી જો પાંચદસ વર્ષ પછી તમને કંઈ થઈ જાય તો બાળક ફરીથી નિરાધાર થઈ જશે એના કરતાં અમેરિકામાં કોઈ યુવાન અને સદધર અમેરિકન દંપતિને દત્તક માટે આકાશને સોપી દેવો વધુ હિતાવહ છે. દત્તક આ શબ્દ સાંભળતા જ વિઠ્ઠલભાઈના પગ તળેથી જમીન સરકી ગઈ. પોતાના જ વંશ વેલાને પોતાના જ લોહીને કોઈ પારકો માણસ દત્તક લઈ જાય એ વિચાર માત્રથી તેમનું કાળજુ ચીરાઈ ગયું. બીજી તરફ સાત સમંદર પાર અમેરિકાના એ ફોસ્ટર હોમમાં પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બની રહી હતી. શરૂઆતના દિવસોમાં આખી રાત રડીને દાદા દાદીની બૂમો પાડતો આકાશ હવે સાવ શાંત થઈ ગયો હતો, પણ આ શાંતિ કોઈ સામાન્ય શાંતિ નહોતી. આ એક બાળકના અંદરથી તૂટી જવાની મરી પરવાની શાંતિ હતી તેણે જમવાનું લગભગ બંધ કરી દીધું હતું બ્રેડ પાસ્તા કે પીઝા જેવી વિદેશી વાનગીઓ તેના ગળે ઉતરતી નહોતી તેને તો દાદીના હાથની ગરમાગરમ રોટલી અને ગોળ જોઈતા હતા કેરટેકર જેસિકા હવે તેને રમકડા આપતી
તો તે રમકડા સામે જોતો પણ નહતો તે આખો દિવસ બારી પાસે બેસીને બહાર પડતા બરફને તાક્યા કરતો અને તેના નાના હાથમાં દાદા દાદીનો એ ફાટેલો ફોટો દબાયેલો રહેતો અમેરિકન સરકારે આકાશની માનસિક સ્થિતિ ચકાસવા માટે એક ચાઇલ્ડ સાયકોલોજીસ્ટને બોલાવ્યા તેમણે આકાશ સાથે વાત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ ભાષાના અવરોધ અને આકાશના ડરને કારણે કોઈ સંવાદ થઈ શક્યો નહીં પરિણામે તે મનોજ ચિકિત્સકે કોર્ટમાં એક અત્યંત સંવેદનાહીન અને યાંત્રિક રિપોર્ટ જમા કરાવ્યો બાળક ગંભીર પોસ્ટ ટ્રોમેટ્રિક સ્ટ્રેચ ઈડિસઓર્ડરનો શિકાર છે તે આસપાસના લોકો સાથે ભણતો નથી અને ડિપ્રેશનમાં જઈ રહ્યો છે. તેને તાત્કાલિક એક સ્થાયી અને પ્રેમાળ અમેરિકન પરિવારમાં દત્તક આપવાની જરૂર છે જેથી તે આઘાતમાંથી બહાર આવી શકે. વર્તમાન પરિસ્થિતિ જોતા બાળકને ભારત મોકલવો તેના માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક સાબિત થઈ શકે છે. આ રિપોર્ટનો આધાર લઈને અમેરિકન કોર્ટે આકાશની કસ્ટડી વિઠ્ઠલભાઈને સોંપવાની પ્રાથમિક અરજી ફગાવી દીધી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કહ્યું કે બાળક અમેરિકામાં જ રહેશે અને તેને કોઈ યોગ્ય પરિવારને દત્તક આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવે આ [સંગીત] કાનૂની વજ્રઘાત ઓછો હોય તેમ બીજી એક ભયંકર ઘટના બની એડવોકેટ મહેતાની સલાહથી વિઠ્ઠલભાઈ અને કંચનબેને અમેરિકા જઈને કોર્ટમાં રૂબરૂ હાજર થવા માટે વીજાની અરજી કરી હતી મુંબઈની અમેરિકન કોન્સ્યુલેટમાં વીઝા ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન વીઝા ઓફિસરે કડકાઈથી તેમને પૂછ્યું કે તમે અમેરિકા શા માટે જવા માંગો જ્યારે વિઠ્ઠલભાઈએ દુભાયેલા હૃદયે કહ્યું કે તેઓ પોતાના અનાથ પોત્રને મળવા અને કેસ લડવા માંગે છે ત્યારે સિસ્ટમે ફરી એકવાર ક્રૂરતા બતાવી વીજા ઓફિસરે ફાઈલ બંધ કરતાં કહ્યું મને માફ કરજો પણ તમારા વીજા ના મંજૂર કરવામાં આવે છે. બીજા ઓફિસરને શંકા હતી કે કદાચ આ વૃદ્ધ દંપતિ અમેરિકા જઈને બાળકને ગેરકાયદસ્ત રીતે પોતાની સાથે ભારત લઈ આવવાનો પ્રયાસ કરશે અથવા તો તેઓ ત્યાં ક્યાયમી ધોરણે રોકાઈ જશે કારણ કે ભારતમાં હવે તેમનો એકમાત્ર દીકરો રહ્યો ન હતો. જ્યારે આ નિરાશાજનક સમાચાર સરોતરના એક ગામમાં પહોંચ્યા ત્યારે કંચનબેન બેભાન થઈને ઢળી પડ્યા. ગામના ડોક્ટરે આવીને તેમને માંડ માંડ ભાંડમાં લાવ્યા. આંખ ખોલતાની સાથે જ કંચનબેનને અહીંયા ફાટ રુદન શરૂ કર્યું મારા આકાશને એ લોકોએ છીનવી લીધો અરે કોઈ તો મારા દીકરાને કહો કે એની દાદી એની રાહ જુવે છે મારો છોકરો ત્યાં મૂગો થઈ ગયો છે એ લોકો એને બીજા કોઈને આપી દેશે ના હું આવું ક્યારેય નહીં થવા દઉં તમે મને ઝેર લાવી આપો મારે નથી જીવવું હવે કંચનબેને છાતી કૂટતા કૂટતા આખું ઘર માથે લીધું વિઠ્ઠલભાઈ એકદમ સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા તેમની આંખો લાલ ચોળ થઈ ગઈ હતી કાયદાની દિવાલો એટલી ઊંચી અને સંવેદનાહીન હતી કે તેમના પ્રેમ અને સંપત્તિની કોઈ કિંમત નહતી અંદરથી તૂટી ગયેલા વિઠ્ઠલભાઈ ધીમા પગલે ચાલતા ચાલતા ગામના શિવાલયમાં ગયા મંદિરમાં કોઈ ન હતું તેમણે જઈને મંદિરનો મોટો ઘંટ એટલા જોરથી વગાડ્યો કે એનો અવાજ આખા ગામમાં ગુંજી ઉઠ્યો મહાદેવની મૂર્તિ સામે ઊભા રહીને તેમણે બંને હાથ જોડ્યા પણ આજે તેમના ચહેરા પર ભક્તિ નહીં પણ એક ભયંકર આક્રોશ હતો અરે કેવો ભગવાન છે તું મારો જુવાન જોધ દીકરો અને વહુ લઈ લીધા મેં એક શબ્દ નથી કહ્યું મારી જિંદગીની લાકડી છીનવી લીધી તોય હું મૂગો રહ્યો પણ હવે એ પારકા લોકો મારા આકાશને મારા વંશને કોઈ બીજાને આપી દેશે અને તો અહીંયા પથ્થર બનીને જોયા કરીશ સાંભળી લે મહાદેવ જો મારો પુત્ર પાછો આ આંગણામાં રમતો ન થયો ને તો વિઠ્ઠલભાઈ આ મંદિરમાં ક્યારેય પગ નહીં મૂકે કાયદો ભલે ગમે તે કહેતો હોય પણ હું હાર નહીં નહીં માનું હું આકાશ અને પાતાળ એક કરી નાખીશ પણ મારા લોહીને ત્યાં રડવા નહીં દઉં એક વૃદ્ધ દાદાનો આ આરતનાદ મંદિરમાં ગુંજી રહ્યો હતો. વિઠ્ઠલભાઈએ નક્કી કરી લીધું હતું કે હવે ભલે ગમે તે થાય આ કાયદાની દિવાલને તેઓ તોડીને જ રહેશે ચરોતરના ખેતરોમાં વૈશાખ મહિનાનો આકરો તાપ વરસી રહ્યો હતો એપ્રિલ મહિનાની આ કાળજાર ગમીમાં ગામના રસ્તાઓ સુમશાન હતા પણ વિઠ્ઠલભાઈના મનમાં એક અલગ જ આગ ભભોકી રહી હતી. વીજા ના મંજૂર થવા છતાં તેમણે હાર માની નહોતી. તેમણે એડવોકેટ મહેતાને સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે સાહેબ ગમે તેવો રસ્તો કાઢો પણ મારે મારા આકાશ પાસે જવું છે આ આખરી ગરમીમાં મારો જીવ બળી રહ્યો છે ત્યાં મારો દીકરો પારકા દેશમાં કેવી રીતે જીવતો હશે એડવોકેટ મહેતાએ પોતાની તમામ ઓળખાણો કામે લગાડી દીધી તેમણે અમેરિકામાં કૌટુંબિક કાયદા અને માધવ અધિકારીઓના પ્રખ્યાત વકીલ જેમ્સ મિલરનો સંપર્ક કર્યો જેમ્સ મિલર એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને સિદ્ધાંતવાદી વકીલ હતા જ્યારે તેમણે તેમણે આખી ઘટના અને એક પાંચ વર્ષના બાળકની માનસિક સ્થિતિ વિશે જાણ્યું ત્યારે તેમણે આ કેસ પોતાના હાથમાં લીધો. જેમ્સે અમેરિકન કોર્ટમાં એક તાત્કાલિક પટીશન દાખલ કરી જેમાં દલીલ કરવામાં આવી કે બાળકના ભવિષ્યનો આટલો મોટો નિર્ણય લેતા પહેલા કાયદાકીય રીતે તેના સગા દાદા દાદીને કોર્ટમાં પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક મળવી જ જોઈએ. આ એક ન્યાયિક અને માનવતાવાદી અધિકાર છે કોર્ટે આ દલીલ માન્ય રાખી અને વિઠ્ઠલભાઈ તથા કંચનબેનને કોર્ટની સુણાવણીમાં હાજર રહેવા માટે માનવતાના ધોરણ અંતર્ગત ખાસ સમંસ પાઠવ્યા આ સમંસના આધારે દિલ્હીની એમએનસીએ પણ બંનેના હંગામી વીજા મંજૂર કરવા પડ્યા [સંગીત] જ્યારે વીજા હાથમાં આવ્યા ત્યારે કંચનબેનની આંખોમાંથી ચોધાર આંસુ વહેવા લાગ્યા તેમણે તરત જ આકાશ માટે ઘરે બનાવેલી સુખડી થેપલા અને તેનો એક જૂનો નો જભ્ભો બેગમાં પેક કરી દીધો. તેમને ખબર નહોતી કે અમેરિકન કસ્ટમમાં આ બધું લઈ જવા દેશે કે નહીં પણ એક દાદીના પ્રેમને કસ્ટમના કાયદાઓ ક્યાં સમજાતા હતા.
બીજા જ દિવસે મુંબઈના છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટથી તેમની સાત સમંદર પારની સફર શરૂ થઈ. વિઠ્ઠલબાઈ અને કંચનબેન જેમણે પોતાની જિંદગીમાં ક્યારેય પ્લેનમાં પગન હનો મૂક્યો. દેવો આજે વીચ કલાકની થકવી નાખનારી લાંબી મુસાફરી પર નીકળ્યા હતા પ્લેનની સીટો તેમને અજાણી લાગતી હતી એર હોસ્ટેસની અંગ્રેજી ભાષા સમજાતી નહોતી અને વિદેશી ખાવાનું તેમના ગળે ઉતરતું નહતું આખી મુસાફરી દરમિયાન કંચનબેને માત્ર પાણી પીને જ સમય કાઢ્યો તેમના હાથમાં સતત આકાશનું એ રમકડાનું નાનું ટ્રેક્ટર હતું જ્યાં તેઓ ગામડેથી લાવ્યા હતા આંખો બંધ કરીને તેઓ બસ એક જ પ્રાર્થના કરી રહ્યા હતા હે મારા કષ્ટ ભંજનદેવ મારા દીકરાને હેમખેમ રાખજો લાંબી મુસાફરી પછી તેઓ અમેરિકાના મિનેશોટા સ્ટેટના એરપોર્ટ પર ઉતર્યા બંને વૃદ્ધ જીવો સાથે જ ઇમિગ્રેશન કાઉન્ટર પહોંચ્યા એડવોકેટ મહેતાએ આપેલો કાગળ અને કોર્ટનો ઓર્ડર બતાવીને તેઓ માંડ બહાર આવ્યા એરપોર્ટના અરાઈવલ ગેટ પર વકીલ જેમ્સ મિલર તેમનું નામનું લખેલું બોર્ડ લઈને ઊભા હતા જેમ્સ એક ઊંચા શાંત અને સમજદાર વ્યક્તિ હતા તેમણે આગળ વધીને વિઠ્ઠલભાઈના હાથમાંથી સામા માન લઈ લીધો અને ખૂબ જ આદરથી તેમનું સ્વાગત કર્યું જો કે ભાષા અલગ હતી પણ જેમ્સની આંખોમાં રહેલી હમદર્દી વિઠ્ઠલભાઈ સમજી ગયા જેમ્સની કારમાં બેસીને તેઓ હોટલ તરફ જઈ રહ્યા હતા બહારનું વાતાવરણ એપ્રિલ મહિનાનું હોવા છતાં ભારતની સરખામણીમાં ખાસું ઠંડું હતું રસ્તામાં ટ્રાન્સલેટર મારફતે જેમ્સ તેમને પરિસ્થિતિ ગંભીરતા સમજાવી મિસ્ટર વિઠ્ઠલ જેમ્સ શાંતિથી કહ્યું તમારે એક વાત સમજવી પડશે અહીનું હન વહીવટી તંત્ર કે ફોસ્ટર કેરનું મેનેજમેન્ટ કોઈ ખલનાયક નથી એ લોકો આકાશના દુશ્મન નથી વાસ્તવમાં તેઓ એક અત્યંત કડક નિયમોથી બંધાયેલા છે તેમના કાયદા મુજબ અકસ્માતનો ભોગ બનેલા અને ટ્રોમામાં રહેલા પાંચ વર્ષના બાળકને શ્રેષ્ઠ મેડિકલ સુવિધા અને યુવાન માતા પિતાનો સાથ મેળવવો જોઈએ તેવો તમારી ઉંમર જોવે છે તમારો પ્રેમ નહીં તેમને ડર છે કે જો તમને કંઈ થઈ જશે તો બાળક ફરીથી રજળી પડશે માટે તેઓો આકાશ ને અહીં અમેરિકામાં જ એક સદધર દંપતિને દત્તક આપવા માંગે છે. આપણે કોર્ટમાં એ સાબિત કરવું પડશે કે તમારી ઉંમર ભલે વધારે હોય પણ તમારો વારસો અને પરિવાર બાળકની સુરક્ષા માટે પૂરતો છે. વિઠ્ઠલભાઈએ ઊંડો નિશાસો નાખ્યો સાહેબ કાયદાના ચોપડે ઉંમર લખાતી હશે પણ લોહીનો સંબંધ ક્યારેય ઘરડો નથી થતો મારા શ્વાસ ચાલે છે ત્યાં સુધી મારા આકાશને ઉની આંચ નહીં આવવા દઉં હોટલ પર પહોંચ્યા પછી કંચનબેનથી રહેવાયું નહીં તેમણે ટ્રાન્સલેટર દ્વારા જેમ્સને કરગરતા કહ્યું સાહેબ મારા દીકરાને મને એકવાર જોવા દો એને જોયા વગર મારા ગળાની નીચે પાણીનું એક ટીપું નહીં ઉતરે પ્લીઝ મને મારા આકાશ પાસે લઈ જાવ જેમ્સ પરિસ્થિતિ સમજતા હતા કાયદા કે રીતે આકાશ હજુ રાજ્યની કસ્ટડીમાં હતો અને સીધી મુલાકાત શક્ય નહતી પણ જેમ્સે ચાઇલ્ડ કેર સેન્ટરના મેનેજમેન્ટ સાથે વાત કરીને માત્ર દૂરથી આકાશને જોવાની મંજૂરી મેળવી બપોરના સમયે તેઓ એ સ્ટેટ ફોસ્ટર કેર બિલ્ડીંગમાં પહોંચ્યા આ એ જ જગ્યા હતી જ્યાં આકાશ છેલ્લા અઢી મહિનાથી કેદ હતો
અંદરનું વાતાવરણ અત્યંત સ્વચ્છ અને સુવિધાજનક હતું પણ તેમાં ઘર જેવી કોઈ જ લાગણી નહોતી કેરટેકર જેસિકા તેમને એક મોટા રૂમ પાસે લઈ ગઈ જેની દિવાલોમાં કાંચ લાગેતો હતો આ એક તરફી કાંચ હતો જ્યાંથી તેઓ અંદર જોઈ શકતા હતા પણ અંદર બેઠેલો આકાશ તેમને જોઈ શકતો નહતો જ્યારે કંચનબેન અને વિઠ્ઠલભાઈએ કાંચની અંદર જોયું ત્યારે તેમના પગ તળેથી જમીન સરગી ગઈ રૂમની અંદર એક ખૂણામાં પાંચ વર્ષનો આકાશ જમીન પર બેઠો હતો જે છોકરો આખો દિવસ ગામના ફળિયામાં દોડતો રહેતો જેના અવાજથી આખું ઘર ગુંજતું રહેતું તે આજે એકદમ નિસ્તેજ અને શુષ્ક થઈ ગયો હતો તેના ચહેરા પરનું નૂર ગાયબ હતું આસપાસ કેટલાય મોંગા રમકડા પડ્યા હતા પણ તે કોઈની સામે જોતો નહતો તે માત્ર પોતાના ઘૂંટણમાંથી માથું નાખીને શૂન્ય મનસ્ક બેઠો હતો અઢી મહિનામાં જાણે તે અડધો થઈ ગયો હતો મારો આકાશ મારો દીકરો કંચનબેનથી જોરથી ચીસ પડાઈ ગઈ તેઓો કાચ પર હાથ પછાડવા લાગ્યા બેટા તારી દાદી આવી ગઈ છે જો હું તારા માટે સુખડી લાવી છું. આકાશ મારી સામે જો બેટા કંચનબેનના આ હૈયા ફાટ રુદનથી આસપાસના લોકો પણ ઢીલા પડી ગયા જેસિકા જે આકાશને રોજ સંભાળતી હતી તેની આંખોમાં પણ આંસુ આવી ગયા તે જાણતી હતી કે આ બાળક શારીરિક રીતે બીમાર નથી પણ આત્માથી કરમાઈ રહ્યો છે પણ તે કાયદાની સેવક હતી નિયમોની વિરુદ્ધ જઈ શકે તેમ નહોતી વિઠ્ઠલભાઈની આંખોમાંથી પણ ચોધાર આંસુ વહી રહ્યા હતા તેમણે પોતાના ધ્રુજતા હાથ કાચ પર મૂક્યા જાણે કાચની આરપારથી પોતાના પૌત્રના માથા પર હાથ ફેરવી રહ્યા હોય આટલી નજીક હોવા છતાં કાયદાની એ અદ્રશ્ય દીવાલ તેમને મળવા નહોતી રહેતી આ એક દાદા માટે સૌથી મોટી લાચારી હતી કે પોતાનો વારસદાર નજર સામે તરફડી રહ્યો છે અને તેઓ તેને ભેટી પણ શકતા નથી જેમસે ભારે અહી બંનેને શાંત પાડીને ત્યાંથી દૂર લઈ જવાનો પ્રયત્ન કર્યો પ્લીઝ કંટ્રોલ યોરસેલ્ફ જો તમે અહીં કોઈ નિયમનો ભંગ કરશો તો કોર્ટમાં કેસ નબળો પડી જશે આવતી કાલે સવારે ફાઇનલ સુનાવણી છે તમારે મજબૂત રહેવું પડશે તે રાત્રે હોટલના રૂમમાં બંનેમાંથી કોઈ એક ક્ષણ માટે પણ ઊંઘી શક્યું નહીં કંચનબેન આખી રાત આકાશના એ જબ્બાને છાતીએ લગાડીને રડિયા કરતા હતા અને વિઠ્ઠલભાઈ બારીની બહાર તાકીને આવતી કાલની સુનાવણી વિશે વિચાર
