વર્તમાન સમયમાં આમ આદમી પાર્ટીના 10 સૌથી શક્તિશાળી નેતાઓમાં સત્તાની આંતરિક સીડી પર નંબર 10 પર આ સમયે બુરાડીના ધારાસભ્ય સંજીવ ઝાનું નામ સૌથી વધુ ચર્ચામાં છે. વર્ષ 2026ની દિલ્હીની રાજનીતિમાં જ્યારે મોટા મોટા દિગ્ગજ નેતાઓ પક્ષ બદલી રહ્યા છે, ત્યારે સંજીવ ઝા જમીન પર અડગ ઊભા રહ્યા છે. આજકાલ દિલ્હીના ઓઝોન વિસ્તાર અને ગેરકાયદેસર કોલોનીઓમાં ચાલી રહેલી બુલડોઝર કાર્યવાહીના વિરોધમાં તેઓ પાર્ટીના સૌથી પ્રખર અવાજ બની ગયા છે. રાજનીતિમાં જ્યારે ઘણા રણનીતિકારો મેદાન છોડીને ચાલ્યા ગયા, ત્યારે સંજીવ ઝાએ કાર્યકરોને સંભાળી રાખ્યા. તેમની સૌથી મોટી શક્તિ એ છે કે જ્યારે મોટા મગરો નદી બદલી ચૂક્યા છે, ત્યારે તેમણે એ જ તળાવમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત બનાવી છે. પ્રેસ કોન્ફરન્સથી લઈને રસ્તા પરના વિરોધ પ્રદર્શન સુધી તેઓ દરેક મોરચે સક્રિય દેખાય છે. રાજનીતિનો સીધો નિયમ છે કે સંકટના સમયમાં જે સાથ આપે તે જ સાચો વફાદાર કહેવાય. સંજીવ ઝાએ વહેતી ગંગામાં હાથ ધોવાની જગ્યાએ ડૂબતી નૌકાને સહારો આપવાનું પસંદ કર્યું. એ જ કારણ છે કે વર્ષ 2026ના પાવર સ્ટ્રક્ચરમાં સંગઠનની અંદર તેમનું કદ ઝડપથી વધી રહ્યું છે.
હવે જ્યારે નંબર 10 પર જમીન સાથે જોડાયેલો એક સિપાહી બેઠો છે, તો વિચાર કરો કે નંબર 9 પર કોણ હશે?
નંબર 9 પર તે ચહેરો છે જે દિલ્હી સરકારના સૌથી મુશ્કેલ અને મહત્વપૂર્ણ મંત્રાલયો શાંતિથી સંભાળતો આવ્યો છે. જેના વગર સરકારની ફાઇલો આગળ વધતી નથી.
નંબર 9 પર છે આમ આદમી પાર્ટીના સૌથી શાંત પરંતુ અત્યંત પ્રભાવશાળી નેતા કૈલાશ ગેહલોત. દિલ્હી સરકારમાં પરિવહન અને રાજસ્વ જેવા મહત્વપૂર્ણ વિભાગો સંભાળવા કોઈ બાળકોની રમત નથી. દિલ્હીની રાજનીતિમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં જેટલા રાજકીય ભૂકંપ આવ્યા છે, તેમાં પોતાની ખુરશી અને પ્રતિષ્ઠા બંને બચાવી રાખવી ખૂબ જ મુશ્કેલ વાત હતી. પરંતુ કૈલાશ ગેહલોતે પોતાની ચતુર રાજનીતિથી આ શક્ય બનાવ્યું. તેઓ મીડિયાના કેમેરા સામે આવીને વધુ હોબાળો કરતા નથી, પરંતુ સત્તાના ગલિયારાઓમાં તેમની વાતનું વજન ઘણું વધારે છે. વર્ષ 2025ની ચૂંટણી પછી દિલ્હીની સત્તામાં મોટો ફેરફાર થયો હોવા છતાં તેઓ પોતાની વહીવટી પકડને કારણે પાર્ટી માટે અનિવાર્ય રહ્યા. વિરોધી પક્ષો પણ તેમના પર સીધો હુમલો કરતા પહેલા ઘણી વાર વિચાર કરે છે. શાંતિથી પોતાનું કામ કાઢી લેવું અને સંકટના સમયમાં પણ શક્તિશાળી બની રહેવું કોઈએ શીખવું હોય તો તેમની પાસેથી શીખે.
હવે વાત કરીએ પાર્ટીના જન્મથી લઈને આજ સુધી દરેક સુખ દુઃખમાં સાથે રહેલા એક એવા નેતાની.
નંબર 8 પર મજબૂત રીતે કાબિજ છે ગોપાલ રાય. દિલ્હી પ્રદેશ સંયોજક તરીકે તેઓ દિલ્હીમાં આમ આદમી પાર્ટીના સંગઠનના વાસ્તવિક આધારસ્તંભ છે. વર્ષ 2026ના એપ્રિલ મહિનામાં જ્યારે પાર્ટીના કેટલાક જૂના અને પ્રભાવશાળી રણનીતિકારો રાજસભાના સાંસદો સાથે પક્ષ છોડીને ચાલ્યા ગયા, ત્યારે ગોપાલ રાયે જ કાર્યકરોને વિખેરાતા બચાવ્યા. તેમની પાસે કાર્યકરોની એવી નબજ છે કે જેને પકડીને તેઓ આખા સંગઠનમાં નવી ઉર્જા ભરી દે છે. તેઓ માત્ર ઓફિસમાં બેસીને રાજકારણ કરનારા નેતા નથી, પરંતુ આંદોલનની ભઠ્ઠીમાં તપીને બહાર આવેલા નેતા છે. પર્યાવરણ મંત્રાલય સંભાળતા તેમણે ભલે દિલ્હીને સંપૂર્ણ પ્રદૂષણમુક્ત ન બનાવી હોય, પરંતુ પાર્ટીની અંદર મતભેદોના પ્રદૂષણને હંમેશા નિયંત્રિત રાખ્યું છે. જ્યારે મોટા મોટા ચહેરાઓ કમજોર પડી રહ્યા હતા, ત્યારે ગોપાલ રાય અંગદના પગની જેમ સંગઠનના દરવાજે અડગ ઊભા રહ્યા. આજે દરેક નાના મોટા કાર્યકર માટે તેઓ ડૂબતા માણસને મળેલા તણખાના સહારા સમાન છે.
આ સંગઠનના મજબૂત થાંભલા પછી હવે વાત કરીએ એ ચહેરાની જે ટીવી સ્ક્રીન પર દેખાતાં જ વિરોધીઓની ધડકન વધારી દે છે.
નંબર 7 પર છે આમ આદમી પાર્ટીના સૌથી તેજતર્રાર અને હાજરજવાબ નેતા સૌરભ ભારદ્વાજ. દિલ્હી સરકારના આરોગ્ય અને શહેરી વિકાસ જેવા હાઇપ્રોફાઇલ મંત્રાલયો સંભાળનારા સૌરભ ભારદ્વાજ આ સમયે પાર્ટીના સૌથી સક્રિય પ્રવક્તા પણ છે. વિરોધીઓ કેટલુંય જાળ બિછાવે, તેઓ પોતાની તાર્કિક અને તીખી દલીલોથી તેને કાપવામાં નિષ્ણાત છે. વર્ષ 2026માં જ્યારે પાર્ટી વધુ પડતી વિરોધ પક્ષની ભૂમિકામાં દેખાઈ રહી છે, ત્યારે તેમનો રોલ વધુ મહત્વનો બની ગયો છે. તેઓ માત્ર પદના આધારે ચમકતા નેતા નથી, પરંતુ સીધા જનતા સાથે જોડાવાની કળા જાણે છે. ટીવી ડિબેટ હોય કે સોશિયલ મીડિયા પરની લડાઈ, તેઓ એકલા આખી ફોજ પર ભારે પડે છે. વિરોધીઓ પર વ્યંગ્ય કરવાની તેમની શૈલી એટલી પ્રસિદ્ધ છે કે તેમના વિરોધીઓ પણ છુપાઈને તેમના વીડિયો જુએ છે. જ્યારે પણ પાર્ટી પર કોઈ કાનૂની કે રાજકીય સંકટ આવે છે, તેઓ સૌથી પહેલા ઢાલ બનીને ઊભા રહે છે.
ટીવી સ્ક્રીનના આ યોદ્ધા પછી હવે વાત કરીએ એવી વ્યક્તિની જેના પાસે કોઈ સત્તાવાર પદ નથી, છતાં તેમના એક સંકેત પર આખી પાર્ટી હરકતમાં આવી જાય છે.
નંબર 6 પર છે સુનીતા કેજરીવાલ. રાજનીતિમાં ઘણી વખત સૌથી મોટી શક્તિ તે હોય છે જે પરદાની પાછળથી કામ કરે છે. પરંતુ સુનીતા કેજરીવાલ હવે પરદાની આગળ આવીને પાર્ટીની સૌથી મોટી ભાવનાત્મક અને રાજકીય શક્તિ બની ગઈ છે. વર્ષ 2026ના મુશ્કેલ સમયમાં જ્યારે પાર્ટીમાં આવાગમનની રાજનીતિ ચાલી રહી હતી, ત્યારે તેમણે સીધો જનતા અને કાર્યકરો સાથે સંવાદ સ્થાપિત કર્યો. તેમની પાસે ભલે કોઈ સરકારી મંત્રાલય કે સંવિધાનિક પદ ન હોય, પરંતુ અરવિંદ કેજરીવાલ પછી તેઓ પાર્ટીની સૌથી મોટી સ્ટાર પ્રચારક છે. જ્યારે પણ પાર્ટીમાં વિખરાવની સ્થિતિ ઊભી થાય છે, ત્યારે તેમની એક ભાવનાત્મક અપીલ કાર્યકરોમાં નવો ઉત્સાહ ભરી દે છે. તેમણે સાબિત કર્યું છે કે સંકટના સમયમાં આખા પરિવાર અને સંગઠનને એકસાથે બાંધી રાખવાની ક્ષમતા તેમની પાસે છે. આજે પાર્ટીના મોટા મોટા નિર્ણયોમાં તેમની સહમતિ ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે.
પાર્ટીના આ શક્તિશાળી આધાર પછી હવે નંબર 5 પર છે આમ આદમી પાર્ટીની સૌથી શિક્ષિત અને આક્રમક મહિલા નેતા અતિશી.
દિલ્હીની પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને પાર્ટીની સૌથી પ્રખર નીતિનિર્માતા અતિશીનું પ્રભાવ વર્ષ 2025 પછી પણ ઓછું થયું નથી. શિક્ષણથી લઈને નાણાકીય વ્યવસ્થા સુધી દિલ્હીના જે મોડેલની દુનિયાભરમાં ચર્ચા થઈ, તેની મુખ્ય રચયિતા અતિશી માનવામાં આવે છે. તેઓ જ્યારે બોલવાનું શરૂ કરે છે ત્યારે વિરોધીઓના તર્ક નબળા પડી જાય છે. સંગઠનની અંદર તેમની વહીવટી સમજ અને અરવિંદ કેજરીવાલ પ્રત્યેની અડગ વફાદારીના કારણે તેઓ આજે પણ ટોચના નેતાઓમાં સામેલ છે.નીતિઓ અને આંકડાઓની આ જાદૂગરણી પછી હવે ચાલો સંસદ તરફ.
નંબર 4 પર છે સંજય સિંહ. આમ આદમી પાર્ટીના સૌથી મોટા લડવૈયા અને રાજ્યસભાના પ્રભાવશાળી નેતા. વર્ષ 2026માં જ્યારે કેટલાક રાજ્યસભા સાંસદોએ પાર્ટીને ઝટકો આપ્યો, ત્યારે સંજય સિંહ સંસદમાં અડગ ઊભા રહ્યા. તેઓ માત્ર રાજકીય જ નહીં, કાનૂની લડાઈ પણ લડી રહ્યા છે. તેમની સૌથી મોટી શક્તિ તેમનો બુલંદ આત્મવિશ્વાસ અને બેધડક અંદાજ છે. તેઓ સંસદમાં બોલે ત્યારે સત્તા પક્ષ પણ ધ્યાનથી સાંભળે છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે પાર્ટીની પ્રતિષ્ઠા જાળવી રાખવાનો મોટો ભાર તેમના ખભા પર છે.હવે નંબર 3 પર છે મનીષ સિસોદિયા.
દિલ્હીના પૂર્વ ઉપમુખ્યમંત્રી અને અરવિંદ કેજરીવાલના સૌથી વિશ્વાસુ સાથીદાર. લાંબા કાનૂની સંઘર્ષો બાદ તેમનું રાજકીય કદ ઓછું થવાને બદલે વધુ મજબૂત બન્યું છે. આજે પણ પાર્ટીની ઘણી મોટી વ્યૂહરચનાઓ અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો તેમની સલાહથી પસાર થાય છે. તેઓ પાર્ટીના સંકટમોચક માનવામાં આવે છે. વિરોધીઓએ તેમને નબળા પાડવાના ઘણા પ્રયાસો કર્યા, પરંતુ તેઓ વધુ મજબૂત બનીને બહાર આવ્યા.
હવે નંબર 2 પર છે ભગવંત માન.
વર્ષ 2026માં જ્યારે દિલ્હીની સત્તા હાથમાંથી સરકી ગઈ, ત્યારે પંજાબ આમ આદમી પાર્ટીનું સૌથી મોટું શક્તિ કેન્દ્ર બની ગયું. અને આ શક્તિ કેન્દ્રના કેન્દ્રમાં છે પંજાબના મુખ્યમંત્રી ભગવંત માન. તેમના હાથમાં એક આખા રાજ્યનું વહીવટ, પોલીસ તંત્ર, બજેટ અને સંસાધનો છે. તેઓનો જન આધાર ખૂબ વિશાળ છે. ગામડાઓમાં લોકો તેમને માત્ર રાજકારણી તરીકે નહીં પરંતુ પોતાના માણસ તરીકે જુએ છે. જ્યારે દિલ્હીમાં પાર્ટી કમજોર પડે છે ત્યારે પંજાબનો આ કિલ્લો આખી પાર્ટીને ઓક્સિજન પૂરી પાડે છે.અને હવે નંબર 1.
નંબર 1 પર કોઈ શંકા વિના છે અરવિંદ કેજરીવાલ.
આમ આદમી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અને સર્વોચ્ચ નેતા. ભલે વર્ષ 2025માં દિલ્હીની સરકાર હાથમાંથી નીકળી ગઈ હોય અને વર્ષ 2026માં કેટલાક નજીકના સાથીઓએ પાર્ટી છોડી દીધી હોય, છતાં આમ આદમી પાર્ટીનું પર્યાયવાચી નામ આજે પણ અરવિંદ કેજરીવાલ જ છે. પાર્ટીની અંદર તેમનો આદેશ અંતિમ માનવામાં આવે છે. તેમની સૌથી મોટી શક્તિ એ છે કે વિરોધીઓ કેટલા પણ હુમલા કરે, તેમના સમર્થકોમાં તેમનો પ્રભાવ યથાવત રહે છે. તેઓ એવા રાજકીય ખેલાડી છે જે હાર પછી પણ ફરી જીતનો માર્ગ શોધી લે છે. આમ આદમી પાર્ટીમાં નેતાઓ આવતા રહેશે, જતા રહેશે, સરકારો બનતી રહેશે અને બદલાતી રહેશે, પરંતુ જ્યાં સુધી અરવિંદ કેજરીવાલના હાથમાં ઝાડૂનું પ્રતીક છે ત્યાં સુધી પાર્ટીની ઓળખ અને કેન્દ્રબિંદુ તેઓ જ રહેશે.
