10 એવા નેતાઓ જે જીવનમાં એક પણ ચૂંટણી નથી હાર્યા. નંબર 10 પૂર્ણ અગોક સંગમા એટલે કે પી. એ. સંગમા. મેઘાલયના તુરાના એક એવા નેતા જેમના વિશે કદાચ તમે પહેલાં ક્યારેય સાંભળ્યું પણ નહીં હોય. પરંતુ આ માણસ એક પણ વાર હાર્યા વગર નવ વાર લોકસભા જીત્યો. 1977માં પહેલીવાર સંસદ પહોંચ્યા. પછી 1980, 1984, 1991, 1998, 1999, 2004, 2006 અને 2014માં. આ દરમિયાન મેઘાલયના ચીફ મિનિસ્ટર પણ રહ્યા, ત્યાં પણ ન હાર્યા. હવે ચોંકાવનારી વાત સાંભળો. 1996માં તેઓ લોકસભાના સ્પીકર બન્યા અને ઇતિહાસમાં તેઓ પહેલા એવા સ્પીકર હતા જે વિપક્ષમાંથી ચૂંટાયા હતા. એટલે કે સત્તાધારી પક્ષના લોકો પણ તેમના પર ભરોસો કરતા હતા. માત્ર 50 વર્ષની ઉંમરે સૌથી યુવા લોકસભા સ્પીકર અને નોર્થ ઈસ્ટ ઈન્ડિયાના પહેલા સ્પીકર. 2012માં રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે ઊભા રહ્યા,
પ્રણવ મુખર્જી સામે હાર્યા, પરંતુ લોકસભા ચૂંટણીઓ તેઓ ક્યારેય નથી હાર્યા. 4 માર્ચ 2016ના રોજ હૃદય બંધ પડી ગયું. દીકરો કોનરાડ સંગમા આજે મેઘાલયનો સીએમ છે અને દીકરી અગાથા યુપીએ સરકારમાં સૌથી યુવા મંત્રી રહી ચૂકી છે. પોતે એક વૃક્ષ વાવ્યું અને આખું જંગલ બનાવી દીધું.નંબર નવ ખગપતિ પ્રધાની. ઓડિશાના નવરંગપુરથી 1967, 1971, 1977, 1980, 1984, 1989, 1991, 1996 અને 1998માં સતત નવ વાર લોકસભા જીતી, એક પણ વાર ન હાર્યા. 1977માં ઈમરજન્સી પછી દેશભરમાં કોંગ્રેસની હવા નીકળી ગઈ હતી અને કોંગ્રેસના મોટા-મોટા નેતાઓ હારી રહ્યા હતા, પરંતુ ખગપતિ પ્રધાની જીતી ગયા કારણ કે નવરંગપુરના લોકોએ તેમને છોડ્યા નહીં. કોઈ પણ જાતના દેખાડા કે મોટા ભાષણો વગર પોતાની જનતાના કામ કર્યા અને લોકો વોટ આપતા રહ્યા. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે આટલા મોટા રેકોર્ડ છતાં નેશનલ મીડિયાએ તેમને ક્યારેય કવર ન કર્યા. આ જ તેમનો અસલી જાદુ હતો, દિલ્હીની પરવા નહીં
બસ પોતાની જનતાની ચિંતા.નંબર આઠ વાય. એસ. રાજશેખર રેડ્ડી. એક એવો માણસ જે હારવાનું જાણતો જ નહોતો. વાયએસઆર આંધ્રપ્રદેશના પુલિવ 専用દુલાથી 1978માં પહેલીવાર એમએલએની ચૂંટણી લડ્યા અને માત્ર 29 વર્ષની ઉંમરે જીતી ગયા. 1983, 1985, 1989માં એમએલએ બન્યા અને વચ્ચે ચાર વાર લોકસભા પણ જીતી. પછી 1999માં ફરીથી એમએલએ, 2004માં સીએમ અને 2009માં ફરી એમએલએ અને સીએમ બન્યા. કુલ 11 ચૂંટણીઓ લડ્યા અને બધી જ જીત્યા, એક પણ ન હાર્યા. ચોંકાવનારો ફેક્ટ એ છે કે 2003માં આંધ્રપ્રદેશમાં કોંગ્રેસ એકદમ નબળી હતી, ત્યારે વાયએસઆરે વિચાર્યું કે કંઈક મોટું કરવું પડશે. તેમણે 68 દિવસમાં 1480 કિલોમીટરની પદયાત્રા કાઢી, ગામડે ગામડે ગયા અને ખેડૂતોને મળ્યા. લોકો તેમને જોઈને પૂછતા કે આ સીએમ બનવા માંગે છે કે સંત. 2004માં કોંગ્રેસ ભારે બહુમતી સાથે સત્તામાં આવી અને વાયએસઆર સીએમ બન્યા. 2 સપ્ટેમ્બર 2009ના રોજ હેલિકોપ્ટર ક્રેશમાં તેમનું અવસાન થયું. આંધ્રપ્રદેશની જનતા રસ્તા પર આવી ગઈ, વોટ આપવા માટે નહીં પણ તેમના માટે રડવા માટે.નંબર સાત એલ. કે. અડવાણી. ભાજપના ઓરિજિનલ આર્કિટેક્ટ, જેઓ કરાચીમાં જન્મ્યા હતા જે અત્યારે પાકિસ્તાનમાં છે. ભાગલા વખતે બધું જ છૂટી ગયું પણ હિંમત ન છૂટી. 1970થી 1989 સુધી એટલે કે 19 વર્ષ રાજ્યસભામાં રહ્યા. પછી 1989માં પહેલીવાર નવી દિલ્હીથી લોકસભા ચૂંટણી લડ્યા અને જીતી ગયા. 1991માં તેઓ બે જગ્યાએથી ઊભા રહ્યા – નવી દિલ્હી અને ગાંધીનગર, અને બંને જગ્યાએ જીત્યા
, જે આ પહેલાં કોઈએ કર્યું નહોતું. હવે ચોંકાવનારી વાત એ છે કે 1991માં નવી દિલ્હીથી અડવાણીએ કોને હરાવ્યા હતા? રાજેશ ખન્નાને. બોલિવૂડના એ ઓરિજિનલ સુપરસ્ટાર જેના જમાનામાં છોકરીઓ તેમની દીવાની હતી. કાકાને એક આરએસએસ પ્રચારકે હરાવ્યા, બોલિવૂડની અસર ખતમ થઈ ગઈ અને રાજકારણની એક અલગ જ દુનિયા શરૂ થઈ. 1996માં હવાલા કૌભાંડના આરોપોને કારણે ચૂંટણી ન લડ્યા. ત્યારબાદ 1998, 1999, 2004, 2009 અને 2014માં ગાંધીનગરથી બધી ચૂંટણીઓ જીત્યા. લોકસભામાં સાત વાર જીત્યા અને ક્યારેય ન હાર્યા. 2024માં તેમને ભારત રત્ન મળ્યો. ભાજપને 2 સીટો પરથી 86 સીટો અને પછી 161 સીટો સુધી પહોંચાડ્યો અને પોતે ક્યારેય ન હાર્યા.નંબર છ માધવરાવ સિંધીયા. ગ્વાલિયરના મહારાજાના દીકરા, ઓક્સફોર્ડમાં ભણ્યા, પાછા આવ્યા અને 1971માં 26 વર્ષની ઉંમરે ગુના સીટ પરથી પહેલીવાર લોકસભા જીત્યા. 1977માં ઈમરજન્સી પછી જ્યારે આખો દેશ કોંગ્રેસની વિરુદ્ધ હતો, ત્યારે માધવરાવ સિંધીયાએ અપક્ષ ઉમેદવાર તરીકે ચૂંટણી લડી. કોઈ પાર્ટી નહીં, કોઈ મોટો સપોર્ટ નહીં છતાં તેઓ જીત્યા. 1984માં ગ્વાલિયરથી કોંગ્રેસ તરફથી લડતા તેમણે ભાજપના મોટા નેતા અટલ બિહારી વાજપેયીને મોટા માર્જિનથી હરાવી દીધા. તેમના પોતાના માતા વિજયારાળે સિંધીયા ભાજપના મોટા નેતા હતા અને તેઓ પોતે કોંગ્રેસમાંથી લડતા હતા, એટલે કે એક જ છત નીચે ઘરમાં જ બે અલગ પાર્ટીઓ હતી. નવ લોકસભા ચૂંટણી લડ્યા અને ક્યારેય ન હાર્યા. 30 સપ્ટેમ્બર 2001ના રોજ એક પ્લેન ક્રેશમાં તેમનું મૃત્યુ થયું.નંબર પાંચ જવાહરલાલ નેહરુ. નેહરુજીએ 1952માં ફૂલપુરથી લોકસભા જીતી, 1957માં જીતી અને 1962માં પણ જીતી, તેઓ ક્યારેય ન હાર્યા. આ તો બધા જાણે છે, પણ આ નથી જાણતા કે નેહરુજીને બ્રિટિશરોએ નવ વાર જેલમાં મોકલ્યા હતા અને તેમણે કુલ મળીને 3000થી વધુ દિવસો જેલમાં વિતાવ્યા હતા. ઈટોન અને કેમ્બ્રિજમાં ભણેલો માણસ બ્રિટિશ જેલોમાં પણ ન તૂટ્યો. 1952માં ભારતની પહેલી સામાન્ય ચૂંટણીમાં ફૂલપુરના ગરીબ ખેડૂતોએ આ ઓક્સફોર્ડ અને ઈટોન ભણેલા નેતાને 56% વોટ આપ્યા. જે મતવિસ્તાર એકદમ ગ્રામીણ હતો, તેણે એક ભણેલા-ગણેલા શહેરી નેતા પર પૂરો ભરોસો કર્યો. આ નેહરુનો અસલી જાદુ હતો. 16 વર્ષ પીએમ રહ્યા, ત્રણેય ચૂંટણીઓ જીત્યા અને 1964માં જ્યારે દુનિયા છોડી ત્યારે પણ તેઓ પીએમની ખુરશી પર જ હતા.નંબર ચાર બાબુ જગજીવન રામ. એક સવાલ, શું તમે જાણો છો કે સંસદીય ઇતિહાસમાં કયા વ્યક્તિએ સૌથી લાંબા સમય સુધી હાર્યા વગર સંસદમાં કામ કર્યું છે? એ રેકોર્ડ બાબુ જગજીવન રામના નામે છે, જે બિહારના સાસારામથી હતા. 1936માં બિહાર વિધાનસભામાં પહોંચ્યા. 1946માં કેન્દ્રીય ધારાસભામાં બિનહરીફ ચૂંટાયા. 1952માં લોકસભા જીત્યા, 1957માં બિનહરીફ થયા, પછી 1962, 1967, 1971, 1977, 1980 અને 1984માં જીત પર જીત મેળવી. 1986માં જ્યારે તેઓ દુનિયામાંથી ગયા ત્યારે પણ તેઓ સાંસદ હતા. 1936થી 1986 સુધી સતત 50 વર્ષ સંસદમાં કોઈ પણ હાર વગર રહ્યા,
આ એક વર્લ્ડ રેકોર્ડ છે. 31 વર્ષ સુધી કેબિનેટ મંત્રી રહ્યા, આ પણ એક રેકોર્ડ છે. નેહરુ, ઈન્દિરા, જનતા પાર્ટી બધાની કેબિનેટમાં રહ્યા અને ડેપ્યુટી પીએમ પણ બન્યા. 1971ના યુદ્ધમાં જ્યારે પાકિસ્તાનની સેનાએ આત્મસમર્પણ કર્યું અને બાંગ્લાદેશ બન્યું, તે સમયે સંરક્ષણ મંત્રી જગજીવન રામ જ હતા. એક દલિત નેતા જેણે દેશની સેનાનું નેતૃત્વ કર્યું અને ઇતિહાસ બદલી નાખ્યો. 1979માં મોરારજી દેસાઈની સરકાર પડી ત્યારે જગજીવન રામનો દાવો હતો કે મને પીએમ બનાવો, પણ રાષ્ટ્રપતિએ લોકસભા ભંગ કરી દીધી અને તેમને પીએમ બનતા રોકી દેવાયા. કેમ? એ સવાલ આજે પણ છે.નંબર ત્રણ શરદ પવાર. બારામતી, મહારાષ્ટ્રનો એ વિસ્તાર જેણે પવાર પરિવારને ક્યારેય હરાવ્યો નથી. શરદ પવારે 1967માં મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાથી શરૂઆત કરી. 1967, 1972, 1978, 1985 અને 1990માં એમએલએ બન્યા, ક્યારેય હાર્યા નહીં. 1984માં લોકસભા જીત્યા, 1991માં ફરી લોકસભા જીત્યા અને 1996માં બારામતીથી લોકસભા જીત્યા. આ દરમિયાન મહારાષ્ટ્રના ત્રણ વાર સીએમ પણ બન્યા. શરદ પવાર 2005થી 2008 સુધી બીસીસીઆઈના પ્રેસિડેન્ટ પણ રહ્યા અને ત્યારબાદ 2010થી 2012 સુધી આઈસીસીના પ્રેસિડેન્ટ બન્યા. એક જ માણસ દેશનો મોટો નેતા પણ હોય અને ક્રિકેટની દુનિયાનો સૌથી મોટો માણસ પણ હોય, આ કોમ્બિનેશન માત્ર પવાર પાસે જ હતું. 1999માં સોનિયા ગાંધીના વિદેશી મૂળના મુદ્દે કોંગ્રેસ છોડીને એનસીપી બનાવી. 2023માં ભત્રીજા અજિત પવારે પાર્ટીમાં બળવો કર્યો અને પાર્ટીનું નામ તથા સિમ્બોલ બધું લઈ ગયા, છતાં 83 વર્ષની ઉંમરે શરદ પવાર એકલા તે તોફાન સામે અડીખમ ઊભા રહ્યા.નંબર બે નરેન્દ્ર મોદી. નરેન્દ્ર મોદીએ પોતાની જિંદગીની પહેલી ચૂંટણી 51 વર્ષની ઉંમરે લડી હતી, તે પહેલાં તેમણે ક્યારેય ચૂંટણી લડી નહોતી. 2001માં ચૂંટણી લડ્યા વગર જ તેઓ ગુજરાતના સીએમ બન્યા. ત્યારબાદ ફેબ્રુઆરી 2002માં રાજકોટ-2 બેઠક પરથી પેટાચૂંટણી લડીને જીત્યા. 2002ની ગુજરાત સામાન્ય ચૂંટણી મણિનગરથી જીત્યા, 2007માં પણ જીત્યા અને 2012માં મણિનગરથી 86,000થી વધુ મતોની સરસાઈથી જીત્યા. 2014માં લોકસભામાં બે જગ્યાએથી ઊભા રહ્યા – વડોદરા અને વારાણસી, બંને જગ્યાએ જીત્યા. વડોદરામાં 5.5 લાખથી વધુ મતોના માર્જિનથી જીતીને પીએમ બન્યા. 2019માં વારાણસીથી 5 લાખના માર્જિનથી જીત્યા. 2024માં વારાણસીથી 1.5 લાખના માર્જિનથી જીત્યા, માર્જિન ઓછું થયું પણ જીત અકબંધ રહી. 2002થી આજે 2026 સુધી એક પણ હાર વગર તેમની જીતનો સિલસિલો સતત ચાલુ છે.નંબર એક પર એવા નેતા છે જેમણે 91 વર્ષની ઉંમરે ચૂંટણી લડી અને 13મી વાર જીત્યા, અને એકવાર તેમણે પોતે જ નક્કી કર્યું કે તેઓ ચૂંટણી નહીં લડે કારણ કે તેમને ખબર હતી કે તેઓ હારી જશે, એટલે પોતાનો રેકોર્ડ બચાવવા ચૂંટણી ન લડ્યા.
આ સાંભળીને તમે વિચારશો કે આ ચાલાકી છે કે સમજદારી. નંબર એક એમ. કરુણાનિધિ. એમજીઆર હતા, જયલલિતા હતા, બંને પાસે ફિલ્મી ચહેરો, ડાન્સ અને સુપરસ્ટારડમ હતું, લોકો તેમને એવી રીતે વોટ આપતા જાણે મંદિરમાં મન્નત માંગતા હોય. આ બંનેની વચ્ચે એક એવા નેતા હતા જેમની પાસે ન તો ફિલ્મી ચહેરો હતો કે ન તો ગ્લેમર, તેમની પાસે માત્ર એક જ વસ્તુ હતી – કલમ. એમ. કરુણાનિધિ 3 જૂન 1924ના રોજ જન્મ્યા હતા, તમિલ ફિલ્મો માટે ડાયલોગ લખતા હતા, 67 ફિલ્મો માટે સ્ક્રીનપ્લે લખી અને આ જ કલમની તાકાતને રાજકારણમાં ઉતારી દીધી. 1957માં કુલીથલાઈથી પહેલીવાર જીત્યા, પછી 1962, 1967, 1971, 1977 અને 1980માં જીત પર જીત મેળવી. હવે ચોંકાવનારી વાત, 1984માં ઈન્દિરા ગાંધીની હત્યા પછી સહાનુભૂતિનું મોજું હતું અને એમજીઆર પણ બહુ પોપ્યુલર હતા. કરુણાનિધિ જાણતા હતા કે જો આ વર્ષે ચૂંટણી લડશે તો હારી જશે, એટલે તેમણે એક ચતુરાઈભર્યું કામ કર્યું. તેઓ લેજિસ્લેટિવ કાઉન્સિલના મેમ્બર બની ગયા અને 1984ની વિધાનસભા ચૂંટણી સ્કીપ કરી દીધી, આમ પોતાનો રેકોર્ડ બચાવી લીધો. આટલી સમજદારી અને ચાલાકી. ત્યારબાદ 1989, 1996, 2001, 2006 બધી ચૂંટણીઓ જીત્યા અને પછી 2016માં 91 વર્ષની ઉંમરે તિરૂવારુરથી ચૂંટણી લડ્યા અને 68,000 મતોની સરસાઈથી જીતી ગયા, સતત 13મી વાર. 7 ઓગસ્ટ 2018ના રોજ 94 વર્ષની ઉંમરે તેમની આંખો બંધ થઈ ગઈ. પાંચ વાર તમિલનાડુના સીએમ રહ્યા, 13 ચૂંટણીઓ લડ્યા અને બધી જ જીત્યા. એક વાત યાદ રાખો, તેઓ હારથી ડરતા નહોતા, તેઓ હારને નજીક આવવા જ નહોતા દેતા, એટલા માટે નંબર વન.
