આમ આદમી પાર્ટી અને તેમના સ્ટાર સાંસદ રાઘવ ચડ્ડા વચ્ચે શું બધું ઠીક નથી? આ સવાલ તેથી ઉભો થયો છે કારણ કે આમ આદમી પાર્ટીએ રાજ્યસભા સચિવાલયને એક આવી ચીઠ્ઠી લખી છે જેણે રાજકીય ગલિયારોમાં ચર્ચાનો માહોલ ગરમ કરી દીધો છે. પાર્ટીએ જણાવ્યું છે કે રાઘવ ચડ્ડાને બોલવા માટે પાર્ટીના કોટામાંથી સમય ન અપાય. હવે સવાલ એ છે કે શું રાઘવ ચડ્ડા હવે સંસદમાં મૌન દર્શક બનીને રહેશે કે તેમના પાસે હજુ પણ કોઈ જાદુઈ વિકલ્પ બાકી છે?
સૌ પ્રથમ ગણિત સમજો. સંસદમાં કોઈ પણ પાર્ટીને તેના સાંસદોની સંખ્યાના આધાર પર બોલવાનો સમય મળે છે. સચિવાલય નક્કી કરે છે કે કઈ પાર્ટીને કેટલા મિનિટ મળશે અને પાર્ટી નક્કી કરે છે કે તેના સમયમાં કયો સાંસદ બોલશે. પરંતુ જ્યારે પાર્ટી જ પોતાના સાંસદનું નામ યાદીમાંથી કાઢી નાખે, ત્યારે મામલો મુશ્કેલ બની જાય છે.
તો શું રાઘવ ચડ્ડા હવે સંસદમાં પોતાની વાત રાખી નહીં શકે? તેનો જવાબ છે — નહીં. તેમના પાસે હજુ પણ ચાર મહત્વના રસ્તા ખુલ્લા છે.
- સભાપતિનો અધિકાર – સચિવાલય અથવા સભાપતિ માત્ર પાર્ટીની ચીઠ્ઠી આધારે કોઈ સાંસદને બોલવાનો હક સંપૂર્ણપણે છીનવી શકતા નથી. જો સભાપતિ ઇચ્છે તો પાર્ટીના આગ્રહને અવગણીને રાઘવ ચડ્ડાને બોલવાની પરવાનગી આપી શકે છે.
- શૂન્યકાલ – દરેક સત્રમાં એક સમય હોય છે જેને શૂન્યકાલ કહે છે, જ્યાં સાંસદ કોઈ પૂર્વ સૂચના વગર સભાપતિની મંજૂરીથી લોક મહત્વના મુદ્દા ઉઠાવી શકે છે. અહીં પાર્ટીના કોટાની કોઈ મર્યાદા લાગુ પડતી નથી.
- સ્પેશિયલ મેનશન – રાઘવ ચડ્ડા ખાસ ઉલ્લેખ દ્વારા લેખિત અથવા મૌખિક રીતે પોતાનો મુદ્દો સંસદમાં મૂકી શકે છે. તેના માટે તેમને સીધું સચિવાલયને નોટિસ આપવી પડે છે.
- નિર્દલીય સભ્યની સ્થિતિ – જો ભવિષ્યમાં પાર્ટી તેમને બહાર કાઢે તો પણ સંસદના નિયમ પ્રમાણે ચેર તેમને બોલવાનો મોકો આપશે. તેઓને અનઅટેચ્ડ અથવા નિર્દલીય સભ્ય તરીકે સમય ફાળવવામાં આવશે.
સ્પષ્ટ છે કે તકનીકી રીતે રાઘવ ચડ્ડાને ખામોશ કરવું એટલું સરળ નથી. પરંતુ રાજકીય રીતે આમ આદમી પાર્ટીના આ પગલાએ અંદરની दरारને બહાર લઈ આવી છે. હવે જોવાનું એ છે કે રાઘવ ચડ્ડા આ રસ્તાઓનો ઉપયોગ કરીને બાગી રુખ અપનાવે છે કે કોઈ મધ્યમ માર્ગ શોધાય છે.
