આ ઈરાન પર ઈઝરાયેલનો ‘સાયકોલોજિકલ વોર’: નમાજ રિમાઇન્ડર એપથી કેવી રીતે ફેલાવ્યો સંદેશ?જ્યારે ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલા ચાલી રહ્યા હતા, તે જ સમયે લાખો ઈરાનીઓના મોબાઈલ ફોનમાં એકસાથે ઘંટડી વાગી. આ ઘંટડી કોઈ સામાન્ય મેસેજની નહીં, પણ એક રહસ્યમય નોટિફિકેશનની હતી, જેમાં લખ્યું હતું— “મદદ આવી ગઈ છે.”કઈ મદદ? કેવી મદદ? અને આ મદદ કોણે માંગી હતી?
આ બધા ગૌણ સવાલો હતા. સૌથી મોટો સવાલ એ હતો કે આ કથિત મદદ મોકલી કોણે? જવાબ કોઈની પાસે નહોતો. આ નોટિફિકેશન વધુ રહસ્યમય એટલા માટે હતી કારણ કે તે એવી એપ પર આવી હતી જે નમાજનો સમય યાદ અપાવે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે આ માત્ર એક નોટિફિકેશન નહોતું, પણ ‘સાયકોલોજિકલ વોર’ (મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ)નું એક હથિયાર હતું, જેનો ઉપયોગ ઈઝરાયેલ કરી રહ્યું હતું.શું છે આખી ઘટના?
ઈન્ડિયા ટુડે ઓપન સોર્સ ઈન્ટેલિજન્સ (OSINT) ના રિપોર્ટ અનુસાર, આ આખો મામલો ‘બાદે સબા’ (Bad-e Saba) એપ સાથે જોડાયેલો છે. આ એક કેલેન્ડર અને રિમાઇન્ડર એપ છે જેનો ઉપયોગ ઈરાનના લાખો લોકો કરે છે. આ એપ નમાજના સમયે નોટિફિકેશન મોકલે છે જેથી લોકો સમયસર નમાજ પઢી શકે.28 ફેબ્રુઆરીની સવારે 9:52 વાગ્યે આ એપમાં એક નોટિફિકેશન આવે છે, પણ તે નમાજ માટે નહોતી. તેમાં લખ્યું હતું— “Help has arrived” (મદદ આવી ગઈ છે). ત્યારબાદ 10:14 વાગ્યે બીજો મેસેજ આવ્યો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું કે ઈરાનની આઝાદીના સમર્થનમાં પોતાના હથિયાર હેઠા મૂકી દો અથવા આઝાદીની ફોજમાં સામેલ થઈ જાવ. ત્યારબાદ 30 મિનિટની અંદર અનેક નોટિફિકેશન્સ આવી, જેમાં ઈરાની સેનાના લોકોને શરતી માફી આપવાની અને દમનકારી સરકાર સામે બદલો લેવાની વાત લખી હતી.ધાર્મિક એપનો જ કેમ ઉપયોગ કરાયો?
આ ઘટના ખૂબ જ અસામાન્ય હતી કારણ કે જે એપનો ઉપયોગ ધાર્મિક હેતુ અને નમાજ માટે થાય છે, તેનો ઉપયોગ રાજકીય ભડકાઉ સંદેશા માટે કરવામાં આવ્યો. તપાસમાં બહાર આવ્યું કે આ એક એડવાન્સ્ડ સાયબર સાયકોલોજિકલ ઓપરેશનનો ભાગ હતો.સૌથી પહેલા ઈરાની લોકોનો જે એપ પર અતૂટ વિશ્વાસ હતો તેને હેક કરવામાં આવી. ઈઝરાયેલે આ એપ એટલા માટે પસંદ કરી કારણ કે: * વિશ્વાસ: લાખો ઈરાનીઓ આ એપ પર ભરોસો કરે છે અને દિવસમાં અનેકવાર તેને ચેક કરે છે. * પહોંચ (Reach): ગૂગલ પ્લે સ્ટોર પર આ એપ 50 લાખથી વધુ વખત ડાઉનલોડ થયેલી છે. * ઘરેલું એપ: ઈરાનનું ઈન્ટરનેટ ખૂબ જ ફિલ્ટર અને કંટ્રોલ્ડ છે, પરંતુ ‘બાદે સબા’ ઈરાની ઘરેલું એપ હોવાથી તે કોઈપણ રોકટોક વગર ચાલે છે. ઈઝરાયેલ માટે લોકો સુધી સંદેશ પહોંચાડવાનો આ સૌથી સરળ રસ્તો હતો.મોટું સાયબર આક્રમણઆ હેકિંગ માત્ર એક એપ પૂરતું મર્યાદિત નહોતું.
ઈઝરાયેલે આ જ સમયે ઈરાનની મોટી મીડિયા સંસ્થાઓ જેવી કે IRNA, ISNA, અને તબનાક પર પણ સાયબર હુમલા કર્યા હતા. આ બધું એ જ સમયે થયું જ્યારે ઈરાન પર ભીષણ હુમલા ચાલી રહ્યા હતા, જેમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લા અલી ખામેનેઈને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલો છે.આ સંદેશાઓનો હેતુ સ્પષ્ટ હતો— ઈરાનના નાગરિકોના મન પર મનોવૈજ્ઞાનિક અસર પાડવી અને તેમને શાસન વિરુદ્ધ ઉભા કરવા. અત્યાર સુધી કોઈએ આ હેકિંગની સત્તાવાર જવાબદારી લીધી નથી, પરંતુ પુરાવા ઈઝરાયેલ તરફ આંગળી ચીંધે છે.યુદ્ધના વાદળો હટ્યા પછી જ ખબર પડશે કે આ સાયકોલોજિકલ હથિયાર લોકોના મન જીતવામાં કેટલું સફળ રહ્યું છે.શું તમે આ વિષય પર ઈઝરાયેલની સાયબર ક્ષમતાઓ વિશે વધુ જાણવા માંગો છો?
