મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધ વચ્ચે, જ્યારે વિશ્વની નજર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ટકેલી છે, ત્યારે ભારતને એક સારા સમાચાર મળ્યા છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ જોખમમાં છે, ત્યારે સાઉદી અરેબિયાએ ભારતમાં તેલ પરિવહન માટે એક નવો માર્ગ ખોલ્યો છે. આ નવો માર્ગ શું છે? તેને પાછળના દરવાજાથી સપ્લાય કેમ કહેવામાં આવી રહ્યું છે? અને શું તે તેના જોખમો વિના નથી? ચાલો વિગતવાર સમજાવીએ.
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા તણાવને કારણે વિશ્વની સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ જીવનરેખા, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને જોખમમાં મુકવામાં આવ્યો છે. આ તે માર્ગ છે જેના દ્વારા વિશ્વના લગભગ 20% ક્રૂડ ઓઇલ પસાર થાય છે. પરંતુ હવે પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. ઈરાની મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાને કારણે, આ માર્ગને પાર કરવો જહાજો માટે વધુને વધુ ખતરનાક બની ગયો છે. એક તરફ, આગળનો દરવાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ છે, અને હવે પાછળનો દરવાજો ખુલ્લો છે: લાલ સમુદ્ર. સાઉદી અરેબિયાએ લાલ સમુદ્ર પર સ્થિત તેના યાનબુ બંદરથી ભારતમાં તેલ મોકલવાનું શરૂ કર્યું છે.
ભારતમાં તેલ પરિવહન કરવા માટે, સાઉદી અરેબિયાને સાઉદી અરેબિયા દ્વારા લગભગ 1,200 કિલોમીટર મુસાફરી કરવી પડે છે. એક લાંબી પાઇપલાઇનનો ઉપયોગ થાય છે. કેપ્લરના અહેવાલો અનુસાર, આશરે 6 મિલિયન બેરલ તેલ વહન કરતા ચાર મોટા ટેન્કર ભારત માટે રવાના થઈ ચૂક્યા છે, અને મહિનાના અંત સુધીમાં વધારાના 9 મિલિયનથી 10 મિલિયન બેરલ તેલ આવવાની અપેક્ષા છે. આ સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે સાઉદી અરેબિયા ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સક્રિય થઈ ગયું છે. જો કે, આ રાહત એક શરત સાથે આવે છે. આ પાછળના દરવાજાના માર્ગ સાથેનો સૌથી મોટો પડકાર તેની મર્યાદિત ક્ષમતા છે. યાનબુ સુધીની પાઇપલાઇન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા સરળતાથી મોકલી શકાય તેટલું તેલ લઈ શકતી નથી. આ જ કારણ છે કે
સાઉદી અરેબિયાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ માર્ગ દ્વારા ખરીદદારોને પુરવઠાનો માત્ર એક ભાગ જ ઉપલબ્ધ થશે, અને મુશ્કેલીઓનો અંત આટલે જ નથી આવતો. લાલ સમુદ્રનો માર્ગ પણ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત નથી. આ માર્ગ બાબ અલ-મંડાબ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે, જ્યાં યમનના હુથી બળવાખોરો સક્રિય છે. અગાઉ, ઇઝરાયલ-હમાસ યુદ્ધ દરમિયાન, હુથીઓએ આ વિસ્તારમાં જહાજોને નિશાન બનાવ્યા હતા. હુમલાઓ બાદ, ઘણા જહાજોને આફ્રિકાની નીચેથી પસાર થતો લાંબો રસ્તો અપનાવવો પડ્યો હતો, જેના કારણે ખર્ચ અને સમય બંનેમાં વધારો થયો હતો. આનો અર્થ એ છે કે એક તરફ હોર્મસ સ્ટ્રેટનો ખતરો અને બીજી તરફ લાલ સમુદ્રનું જોખમ. વિશ્વનો ઉર્જા પુરવઠો હાલમાં બેવડા દબાણ હેઠળ છે.
જો કે, આ પગલું ભારત માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ ગલ્ફ દેશોમાંથી આવતો હોવાથી, સાઉદી અરેબિયાનો આ નવો માર્ગ ચોક્કસપણે ભારતને કામચલાઉ રાહત લાવે છે. જો કે, તે ઉકેલ નથી, પરંતુ કટોકટીની વ્યવસ્થા છે. જો મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ વધુ વધશે, તો સપ્લાય ચેઇન પર દબાણ વધુ તીવ્ર બની શકે છે. તેથી, એકંદરે, આ ભારત માટે એક સ્વાગત સમાચાર છે. પરંતુ ખતરો હજુ પણ દૂર નથી. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે ફક્ત પ્રાદેશિક નથી રહ્યો, પરંતુ વૈશ્વિક આર્થિક અને ઉર્જા સુરક્ષા માટેનો સંઘર્ષ બની ગયો છે. આ બાબતે તમારા શું વિચારો છે? કૃપા કરીને અમને ટિપ્પણી વિભાગમાં જણાવો.
