ડીઝલ-પેટ્રોલનો સ્ટોક હોવા છતાં PM મોદી લોકો પાસે બચત કરવાની અપીલ કેમ કરી રહ્યા છે? એક તરફ પ્રધાનમંત્રી કહી રહ્યા છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલ ઓછું વાપરો, બચાવો. બીજી તરફ પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ પુરી કહી રહ્યા છે કે દેશમાં કોઈ અછત નથી. તો પછી આખરે સરકારને ચિંતા શાની છે? શું ભારતનું વિદેશી ચલણ ભંડાર ઝડપથી ઘટી રહ્યું છે? છેલ્લા બે દિવસથી PM મોદી સોનું ન ખરીદવાની અને પેટ્રોલ બચાવવાની અપીલ કરી રહ્યા છે. તેમની આ અપીલનો અસર હવે બજારમાં પણ દેખાવા લાગી છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ પુરીએ દેશને વિશ્વાસ આપ્યો કે સપ્લાયમાં કોઈ સમસ્યા નથી. તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે 60 દિવસનો ક્રૂડ ઓઇલ સ્ટોક, 60 દિવસનો LNG સ્ટોક અને 45 દિવસનો LPG સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. એટલે સપ્લાયની દ્રષ્ટિએ કોઈ ખતરો નથી. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે જો પૂરતો સ્ટોક છે તો બચત કરવાની અપીલ કેમ? માનવામાં આવે છે કે સરકાર વિદેશી ચલણ ભંડાર બચાવવા માંગે છે જેથી સંકટના સમયમાં અમેરિકા ડોલરમાં આયાત કરવા મુશ્કેલી ન પડે.
RBIના આંકડા મુજબ માર્ચ 2026 સુધી ભારત પાસે લગભગ 880 મેટ્રિક ટન સોનાનો ભંડાર હતો. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં ભારતે ઝડપથી ગોલ્ડ રિઝર્વ વધાર્યું છે. 2023-24માં 107 મેટ્રિક ટન, 2024-25માં 104 મેટ્રિક ટન અને 2025-26માં લગભગ 168 મેટ્રિક ટન સોનું ખરીદવામાં આવ્યું. બીજી તરફ ભારતે 2025-26માં લગભગ 72 અબજ ડોલરનું સોનું આયાત કર્યું, જે એક નવો રેકોર્ડ હતો. પરંતુ સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચતા હવે લોકોની ખરીદી ઘટી ગઈ છે. પહેલા જે 10 ગ્રામ સોનું 70-80 હજાર રૂપિયામાં મળતું હતું, તે હવે લગભગ દોઢ લાખ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે. મિડલ ક્લાસ માટે સોનું હવે હાથ બહાર નીકળી ગયું છે.
PM મોદીએ ખાસ કરીને લગ્ન પ્રસંગોમાં સોનાની ખરીદી ટાળવાની અપીલ કરી છે. કારણ કે ભારતીય સમાજમાં લગ્નમાં સોનાના દાગીના ખરીદવાની પરંપરા ભારે આર્થિક બોજ બની ગઈ છે. સરકાર માને છે કે સોનાની આયાત ઘટાડવાથી વિદેશી ચલણ બચાવી શકાય. કારણ કે ફેબ્રુઆરીમાં ભારતનું ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વ લગભગ 728.5 અબજ ડોલર હતું, જે 1 મે સુધી ઘટીને 690 અબજ ડોલર પર આવી ગયું. માત્ર ત્રણ મહિનામાં લગભગ 38 અબજ ડોલરનો ઘટાડો નોંધાયો.
PM મોદીની અપીલનો અસર શેરબજારમાં પણ જોવા મળ્યો. જ્વેલરી કંપનીઓના શેરમાં ભારે ઘટાડો આવ્યો. કલ્યાણ જ્વેલર્સ, PC જ્વેલર અને સ્કાઈ ગોલ્ડ જેવી કંપનીઓના શેર 5%થી 12% સુધી તૂટ્યા. જ્વેલરી ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા વેપારીઓ અને કામદારોમાં ભય ફેલાયો છે કારણ કે ભારતમાં લગભગ 50 લાખ લોકો આ ઉદ્યોગ સાથે જોડાયેલા છે. સુરત અને મુંબઈ જેવી અર્થવ્યવસ્થાઓ હીરા અને સોનાના વેપાર પર મોટા ભાગે નિર્ભર છે.
આ વચ્ચે PM મોદીની પેટ્રોલ બચાવવાની અપીલનો અસર સામાન્ય લોકોમાં પણ જોવા મળ્યો. મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટના જસ્ટિસ ડી.ડી. બંસલે લોકોમાં સંદેશ આપવા માટે કાર છોડીને સાયકલ પર કોર્ટ પહોંચવાનું પસંદ કર્યું. પરંતુ બીજી તરફ કેટલાક નેતાઓ સૈંકડો ગાડીઓના કાફલા સાથે ફરતા જોવા મળ્યા. મધ્યપ્રદેશ પાઠ્યપુસ્તક નિગમના અધ્યક્ષ બન્યા બાદ સૌભાગ્ય સિંહ ઠાકુર ઉજ્જૈનથી ભોપાલ સુધી 700થી 800 ગાડીઓના કાફલા સાથે પહોંચ્યા, જેના કારણે ટ્રાફિક જામ અને અકસ્માત જેવી પરિસ્થિતિઓ પણ સર્જાઈ.
આ ઘટનાને લઈને લોકો સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે કે શું બચતની અપીલ ફક્ત સામાન્ય અને મિડલ ક્લાસ લોકો માટે જ છે? એક તરફ લોકોને પેટ્રોલ બચાવવા કહેવામાં આવે છે અને બીજી તરફ નેતાઓના લાંબા કાફલા રસ્તા પર દોડતા રહે છે. આ મુદ્દે વિરોધ પક્ષે પણ સરકારને ઘેરી છે. જોકે મુખ્યમંત્રી મોહન યાદવે કહ્યું કે કાફલો પહેલા 300 ગાડીઓનો હતો જેને ઘટાડીને 30 ગાડીઓ સુધી લાવવામાં આવ્યો છે અને ધીમે ધીમે લોકોમાં પણ જાગૃતિ આવશે.
