જ્યારે પણ હિન્દી સિનેમાની સૌથી સુંદર અભિનેત્રીની વાત થાય છે ત્યારે મનમાં એક જ નામ ઊભરાય છે. એ નામ જેને દુનિયાએ ફિલ્મોની મલ્લિકા કહીને યાદ રાખ્યું. કહેવામાં આવતું કે જ્યારે તે પાન ખાતી હતી ત્યારે એવું લાગતું કે લાલ રંગ તેમના ગળામાંથી ઉતરતો દેખાઈ રહ્યો હોય. એ અભિનેત્રી જેના સામે રાજ કપૂર જેવા મહાન કલાકાર પણ પોતાના ડાયલોગ ભૂલી જતા હતા અને જેના વિશે અમેરિકાની પ્રસિદ્ધ મેગેઝિન થિયેટર આર્ટ્સે લખ્યું હતું “દ બિગેસ્ટ સ્ટાર ઇન ધ વર્લ્ડ”.
એક એવી કલાકાર જેણે આખા યુગના દિલો પર રાજ કર્યું, પરંતુ જીવનના છેલ્લાં 9 વર્ષ બિસ્તર પર પસાર કર્યા. જે સુંદરતાની તુલના લોકો ચાંદ અને વીનસ સાથે કરતા હતા, એ જ ચહેરો ધીમે ધીમે હાડકાંના ઢાંચામાં બદલાઈ ગયો. મધુબાલા, જેમનું નામ જ સુંદરતાનું માપદંડ હતું, હવે અરીસામાં પોતાને જોઈને ગભરાઈ જતી હતી. પોતાની બહેન શહીદાને વારંવાર માત્ર એક જ વાત કહેતી હતી “અલ્લાહ, હું મરવા માંગતી નથી.”
નમસ્કાર, મારું નામ મન છે. તમે જોઈ રહ્યા છો ખબરગાંવ. અને આજે રફ કોપીના આ પાનાં પર વાત છે એ અભિનેત્રીની, જેણે માત્ર 14 વર્ષની ઉંમરે અભિનેત્રી તરીકે પડદા પર પગ મૂક્યો હતો. જેના સૌંદર્યના કિસ્સા સરહદો પાર સુધી પહોંચ્યા હતા. અહીં સુધી કે જુલ્ફિકાર અલી ભુટ્ટોએ પણ તેમની સાથે નિકાહ કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. જે રિયલ લાઇફમાં અનારકલી बनी અને રિયલ લાઇફમાં પણ એ જ પાત્રની કિસ્મત પોતાના ભાગે લખાવી બેઠી.
જેમને ક્યારેક ફિલ્મ હિટ કરવાની ગેરંટી કહેવાઈ, તો ક્યારેક બોક્સ ઓફિસ પોઇઝન પણ કહેવામાં આવ્યું. મધુબાલાનો જન્મ 14 ફેબ્રુઆરી 1933ના રોજ થયો હતો એટલે કે વેલેન્ટાઇન ડેના દિવસે અને શહેર હતું દિલવાલોની દિલ્હી. તેમનું સાચું નામ હતું મુમતાઝ જહાં બેગમ. પિતાનું નામ હતું અતાઉલ્લાહ ખાન અને માતા હતી આયશા બેગમ. આયશા બેગમનો સંબંધ દિલ્હી સાથે હતો જ્યારે અતાઉલ્લાહ ખાન તે સમયની ઓલ્ડ પેશાવર વેલી સાથે જોડાયેલા હતા જે હવે પાકિસ્તાનમાં છે.
એ જ દિવસોમાં તેમની મુલાકાત એક જ્યોતિષી સાથે થઈ જેને લોકો કાશ્મીરી વાળા બાબા તરીકે ઓળખતા હતા. એ જ્યોતિષીએ અતાઉલ્લાહને કહ્યું કે “તારી દીકરી બહુ દોલત અને શોહરત મેળવશે. દેશ-વિદેશમાં તેનું નામ થશે. મુમતાઝ જહાં દેહલવી એક અનમોલ હીરો છે. પરંતુ તેનું જીવન બહુ ટૂંકું રહેશે.”
સમય પસાર થયો અને એ વાત સાચી પડતી જોવા મળી. એક દિવસ મધુબાલાને દિલ્હી આકાશવાણી કેન્દ્ર જવાની તક મળી. ત્યાં બાળકોનો એક કાર્યક્રમ થતો હતો. નામ હતું નિશાના ઔર શ્રૃંગાર, જેને સંગીતકાર ખુર્શીદ અનવર રજૂ કરતા હતા. એ જ દિવસે મધુબાલાનો પણ કાર્યક્રમ હતો. એ દરમિયાન સંગીતકાર મદન મોહનના પિતા રાય બહાદુર ચૂન્નીલાલ પણ દિલ્હીમાં આવ્યા હતા. તેમણે આ નાની બાળકી ને મંચ પર જોઈ અને જોતા જ રહી ગયા.
રાય બહાદુર ચૂન્નીલાલ તે સમયે બોમ્બે ટોકીઝના જનરલ મેનેજર હતા. એ દિવસોમાં ફિલ્મ બસંતની તૈયારી ચાલી રહી હતી જેમાં અભિનેતા ઉલ્લાસ અને મુમતાઝ શાંતિ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતા. ફિલ્મ માટે એક નાની બાળકીની શોધ ચાલી રહી હતી. ચૂન્નીલાલ મધુબાલાને સીધા બોમ્બે ટોકીઝની માલિક દેવિકા રાણી પાસે લઈ ગયા. દેવિકા રાણીએ જેમ જ મધુબાલાને જોઈ, તેઓ પ્રભાવિત થયા વગર રહી ન શક્યા અને અહીંથી મધુબાલાને તેમની પહેલી ફિલ્મ મળી ગઈ.
વર્ષ હતું 1942. ફિલ્મ હતી બસંત. ફિલ્મમાં મધુબાલાએ એવી બાળકીનું પાત્ર ભજવ્યું હતું જે પોતાના વિખૂટા પડેલા માતા-પિતાને ફરી મળાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ ફિલ્મ માત્ર પડદા પર જ નહીં પરંતુ તેમના ઘરમાં પણ વસંત લઈને આવી. તે સમયમાં મહિને 150 રૂપિયા મળવા પણ ચમત્કાર કરતા ઓછું નહોતું અને ઘરમાં ખુશીઓ આવી ગઈ.
