દેશ હિતમાં આપણે એ નક્કી કરવું પડશે કે વર્ષ દરમિયાન ઘરમાં કોઈ પણ પ્રસંગ હોય, કોઈ પણ કાર્યક્રમ હોય, આપણે સોનાના દાગીના નહીં ખરીદીએ. વિદેશી મુદ્રા બચાવવા માટે આપણે જે પણ રસ્તા અપનાવી શકીએ, આપણે બચાવવા પડશે. આપણું સોનું ન ખરીદવું દેશ હિતમાં કેવી રીતે હોઈ શકે? શું વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના ભાષણે કોઈ પેનિક બટન દબાવી દીધું છે?
તમારી પાસે જે સોનું રાખેલું છે તેનું ભવિષ્ય શું હશે? વિગતવાર સમજીશું પીએમની અપીલ અને ગોલ્ડના ફ્યુચર પાછળનું કેલ્ક્યુલેશન.ભારતીયોને સોના પ્રત્યે ખૂબ પ્રેમ છે અને એટલે જ તેની કિંમત પણ ચૂકવવી પડે છે. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ દેશને એક એવી અપીલ કરી છે જે સામાન્ય રીતે સરકારો બહુ ઓછી કરે છે. સાંભળવામાં આ એક સામાન્ય ભાષણ લાગી શકે છે, પણ હકીકતમાં આ ભારતની અર્થવ્યવસ્થા સાથે જોડાયેલો ખૂબ જ મહત્વનો મુદ્દો છે.
રસપ્રદ વાત એ છે કે આવું પહેલીવાર નથી થયું. 2013માં પણ ભારત સરકારે આવી જ અપીલ કરી હતી. ત્યારે નાણામંત્રી પી. ચિદમ્બરમે લોકોને કહ્યું હતું કે જો મારી એક ઈચ્છા ભારતનો જનતા પૂરી કરી શકે તો તે એ છે કે લોકો સોનું ન ખરીદે.પણ આખરે સોનું ખરીદવા કે ન ખરીદવાથી દેશની અર્થવ્યવસ્થા પર શું અસર પડે છે? ભારત દર વર્ષે લગભગ 700 થી 800 ટન સોનું ખરીદે છે અને તેમાંથી અંદાજે 90% સોનું ઈમ્પોર્ટ (આયાત) કરે છે. એટલે કે ભારત પોતે એટલું સોનું પેદા નથી કરતું કે પોતાની જરૂરિયાત પૂરી કરી શકે. ભારત દુનિયાનું સૌથી મોટું પ્રાઈવેટ ગોલ્ડ હોલ્ડર પણ માનવામાં આવે છે. એટલે કે ભારતીય ઘરોમાં, લોકર્સમાં જેટલું સોનું છે, તેટલું કદાચ જ બીજા કોઈ દેશના લોકો પાસે હશે. અત્યારે સોનામાં લોકોનો રસ વધ્યો છે કારણ કે 2025માં ગોલ્ડે લગભગ 55% રિટર્ન આપ્યું છે.
વળી, દુનિયામાં અનિશ્ચિતતા અને યુદ્ધનો ડર છે, ત્યારે સોનાને સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે.મુશ્કેલી એ છે કે જ્યારે ભારત સોનું ખરીદે છે ત્યારે તેની ચૂકવણી રૂપિયામાં નહીં પણ ડોલરમાં કરે છે. અને આ જ બાબત દેશના કરન્ટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ (ચાલુ ખાતાની ખાધ) અને ફોરેક્સ રિઝર્વ (વિદેશી મુદ્રા ભંડાર) પર દબાણ લાવે છે. એકદમ સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, કરન્ટ એકાઉન્ટ એટલે કોઈ વ્યક્તિના મહિનાના વ્યવહારનો હિસાબ. જો બહાર વધુ પૈસા જઈ રહ્યા છે
અને ઓછા આવી રહ્યા છે, તો તેને ડેફિસિટ કહેવાય. ભારતમાં મોટાભાગે ડેફિસિટ જ રહે છે કારણ કે આપણે ક્રૂડ ઓઈલ જેવી વસ્તુઓ ખૂબ આયાત કરીએ છીએ.જ્યારે ભારત વિદેશથી સામાન ખરીદે છે (તેલ, ગેસ, મશીનરી કે સોનું), તો તેનું પેમેન્ટ ડોલરમાં થાય છે. ભારત પાસે ડોલર ત્યારે આવે છે જ્યારે આપણે એક્સપોર્ટ (નિકાસ) કરીએ અથવા વિદેશી રોકાણ આવે. જો આપણે ઈમ્પોર્ટ વધારે કરીએ અને એક્સપોર્ટ ઓછું હોય, તો ડોલરની માંગ વધે છે અને રૂપિયો નબળો પડે છે.
પહેલા 1 ડોલર માટે 70-80 રૂપિયા આપવા પડતા હતા, હવે 95 રૂપિયા આપવા પડે છે. રૂપિયો નબળો થવાથી આયાતી વસ્તુઓ મોંઘી થાય છે, જેને ‘ઈમ્પોર્ટેડ ઇન્ફ્લેશન’ કહેવાય છે.વડાપ્રધાને કહ્યું કે આપણે ફોરેન એક્સચેન્જ બચાવવું પડશે. આરબીઆઈ પાસે જે ડોલરનો સ્ટોક હોય છે તે દેશનું ઈમરજન્સી સેવિંગ એકાઉન્ટ છે. જો આ રિઝર્વ ઘટી જાય તો દુનિયાને લાગે કે ભારત પાસે પેમેન્ટ કરવાના પૈસા નથી, જેનાથી આર્થિક સંકટ આવી શકે.
ભારત સૌથી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે, જે જરૂરી છે કારણ કે તેનાથી ફેક્ટરીઓ અને ટ્રાન્સપોર્ટ ચાલે છે. તેને ‘પ્રોડક્ટિવ ઈમ્પોર્ટ’ કહેવાય છે. પરંતુ સોનું મોટાભાગે દાગીના કે રોકાણ તરીકે લોકરમાં પડ્યું રહે છે, જે અર્થતંત્રમાં નવી પ્રોડક્ટિવિટી લાવતું નથી.સરકાર આ માટે ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધારી શકે છે અથવા 2013 જેવો ’80:20 રૂલ’ લાવી શકે છે (જેમાં ઈમ્પોર્ટ કરેલા સોનાનો 20% ભાગ જ્વેલરી બનાવીને એક્સપોર્ટ કરવો ફરજિયાત હતો). નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો તમારી પાસે જૂનું સોનું હોય તો તેને રી-ડિઝાઇન કરાવો જેથી નવું સોનું ખરીદવું ન પડે. સોનાના ભાવ ભવિષ્યમાં હજુ વધી શકે છે (અંદાજે $6000 સુધી), તેથી તેને વેચવાની ઉતાવળ ન કરો પણ અત્યારે નવું ખરીદવાનું ટાળો જેથી દેશનું ડોલર રિઝર્વ જળવાઈ રહે.
