ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને અયાતુલ્લા અલી ખામેની વચ્ચેના સંબંધો આધુનિક ઈતિહાસના સૌથી વિવાદાસ્પદ અને તણાવપૂર્ણ સંબંધો રહ્યા છે. આ બંને નેતાઓ વચ્ચેના સંઘર્ષની શરૂઆત વર્ષ 2018માં થઈ હતી, જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે વર્ષ 2015માં થયેલા ‘ઈરાન પરમાણુ કરાર’ (JCPOA) માંથી અમેરિકાને એકતરફી રીતે બહાર કાઢી લીધું હતું. ટ્રમ્પનું માનવું હતું કે
આ કરાર ઈરાનને પરમાણુ શક્તિ બનતા રોકવા માટે પૂરતો નથી અને તે ઈરાનને વધુ પડતી છૂટછાટ આપે છે. આ પગલાથી ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર ખામેની અત્યંત નારાજ થયા હતા, કારણ કે આ કરાર પાછળ ઈરાનની વર્ષોની મહેનત અને આશા જોડાયેલી હતી.સંબંધો વધુ બગડવાનું કારણ ટ્રમ્પની ‘મેક્સિમમ પ્રેશર’ (મહત્તમ દબાણ) નીતિ હતી.
ટ્રમ્પે ઈરાન પર અત્યાર સુધીના સૌથી કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદ્યા, જેનાથી ઈરાનનું તેલ વેચાણ લગભગ બંધ થઈ ગયું અને દેશની અર્થવ્યવસ્થા ડગમગી ગઈ. ખામેનીએ આને અમેરિકાનો ‘આર્થિક આતંકવાદ’ ગણાવ્યો અને જાહેરમાં ટ્રમ્પ સામે ક્યારેય ન નમવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી. આ સમયગાળા દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે માત્ર રાજકીય જ નહીં,
પણ વ્યક્તિગત સ્તર પર પણ શાબ્દિક યુદ્ધ ચાલ્યું હતું.આ દુશ્મનીનો સૌથી ભયાનક વળાંક જાન્યુઆરી 2020માં આવ્યો, જ્યારે ટ્રમ્પના આદેશથી અમેરિકાએ ઈરાનના સૌથી શક્તિશાળી જનરલ કાસિમ સુલેમાનીની ડ્રોન હુમલામાં હત્યા કરી. સુલેમાની ખામેનીના ખૂબ જ નજીકના ગણાતા હતા. આ ઘટના પછી ખામેનીએ જાહેરમાં બદલો લેવાની વાત કરી અને ઈરાને ઈરાકમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો પર મિસાઈલ હુમલા કર્યા. આ હુમલાઓએ દુનિયાને ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધના આરે લાવી દીધી હતી
.ટ્રમ્પના શાસનકાળ દરમિયાન ખામેનીએ અમેરિકા સાથે કોઈ પણ પ્રકારની મધ્યસ્થી કે વાતચીત કરવાનો સ્પષ્ટ ઈનકાર કરી દીધો હતો. ટ્રમ્પે ઈરાનની સત્તાવાર સેના ‘ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ’ (IRGC) ને પણ આતંકવાદી સંગઠન જાહેર કરી દીધું હતું, જે કોઈ પણ દેશના સૈન્ય ઇતિહાસમાં એક દુર્લભ અને અત્યંત આક્રમક પગલું હતું. આમ, ટ્રમ્પની આક્રમક વિદેશ નીતિ અને ખામેનીની ઝૂકવાની અનિચ્છાએ મધ્ય-પૂર્વના રાજકારણને કાયમ માટે અશાંત બનાવી દીધું.
અયાતુલ્લા અલી ખામેની, જે છેલ્લા સાડા ત્રણ દાયકાથી ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા (Supreme Leader) છે, તેમની કહાની સંઘર્ષ, ક્રાંતિ અને અમેરિકા સાથેના કટ્ટર વિરોધની છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શાસનકાળ દરમિયાન આ સંઘર્ષ તેની ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો.અલી ખામેનીનો જન્મ ૧૯૩૯માં ઈરાનના મશહદમાં થયો હતો. તેમના પિતા એક ગરીબ મૌલવી હતા. ખામેનીએ નાની ઉંમરથી જ ધાર્મિક શિક્ષણ લેવાનું શરૂ કર્યું અને ૧૯૫૦ના દાયકામાં તેઓ ‘કુમ’ (ઈરાનનું ધાર્મિક કેન્દ્ર) ગયા. ત્યાં તેમની મુલાકાત આયાતુલ્લા ખુમેની સાથે થઈ, જેઓ તેમના ગુરુ બન્યા.
