ખબર છે કે ઇરાને એવું એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ તૈયાર કર્યું છે જે અમેરિકા અને ઇઝરાયલના મોંઘા હથિયારોને પણ નિષ્ફળ બનાવી શકે છે. પરંતુ એક મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો ઇરાન એટલો શક્તિશાળી છે તો યુદ્ધની સ્થિતિમાં રશિયા અને ચીને તેનો ખુલ્લો સાથ કેમ નથી આપ્યો. આ ડિફેન્સ સિસ્ટમ શું છે અને રશિયા તથા ચીન ઇરાનથી દૂર કેમ છે, તે જાણીએ.
ઇરાનનું આ નવું નેટવર્ક રડાર સિગ્નલ વગર પણ દુશ્મનના ડ્રોનને ટ્રેક કરી શકે છે અને તેને નષ્ટ કરી શકે છે. આ સિસ્ટમ દુશ્મનના ફાઈટર જેટ અને ડ્રોનની મોનીટરિંગ ક્ષમતાને પણ કમજોર બનાવી શકે છે.
આ સિસ્ટમનું મુખ્ય હથિયાર ઇરાનની ખાસ ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ 358 છે. આ જેટ એન્જિનથી ચાલતી એક લોટરિંગ ઇન્ટરસેપ્ટર મિસાઇલ છે, જે હવામાં પેટ્રોલિંગ કરતી રહે છે અને દુશ્મનના ડ્રોનને પોતે ઓળખીને હુમલો કરી શકે છે.
આ મિસાઇલ લગભગ 740 કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે ઉડી શકે છે. તેને અમેરિકાના MQ-9 રીપર અને ઇઝરાયલના હર્મિસ 900 જેવા આધુનિક ડ્રોન માટે ગંભીર ખતરો માનવામાં આવે છે.
મિસાઇલમાં લાગેલા સેન્સર અને કૃત્રિમ બુદ્ધિ આધારિત એલ્ગોરિધમ ડ્રોનના હીટ સિગ્નેચર અને ઇલેક્ટ્રોનિક સિગ્નલ ઓળખી શકે છે. ટાર્ગેટ ઓળખાતા જ મિસાઇલ ટર્મિનલ ગાઇડન્સ મોડમાં જઈને સીધી ડ્રોન તરફ આગળ વધે છે. આ પ્રક્રિયામાં રડારનો ઉપયોગ થતો નથી, તેથી ડ્રોન ઓપરેટરને હુમલાની પહેલેથી ખબર પડતી નથી.
જોકે ઇરાન પાસે પોતાનું સૈન્ય સાધન છે, પરંતુ આ સંઘર્ષે તેને એક વાત સ્પષ્ટ કરી દીધી છે કે કયા દેશો ખરેખર તેના સાથી છે અને કયા નથી. રશિયા અને ચીને ઇરાન પર થયેલા હુમલાની ટીકા તો કરી છે અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની તાત્કાલિક બેઠક બોલાવવાની માંગ પણ કરી છે, પરંતુ હજુ સુધી સૈન્ય સહાય આપવા માટે આગળ આવ્યા નથી.
વિશ્લેષકોના મતે રશિયા સીધા યુદ્ધમાં કૂદવા માંગતો નથી. ઇરાનની સુરક્ષા માટે રશિયા પર કોઈ કાનૂની ફરજ પણ નથી. તેથી રશિયા સીધી ટક્કર ટાળીને પોતાને મધ્યસ્થ તરીકે રજૂ કરવાની કોશિશ કરી રહ્યો છે.
બીજી તરફ ચીન ઇરાન પાસેથી મોટાપાયે તેલ ખરીદે છે, પરંતુ તેની સાઉદી અરેબિયા અને યુએઈ જેવા અન્ય ખાડી દેશો સાથે પણ મજબૂત આર્થિક સંબંધો છે. તેથી ચીન કોઈ એક દેશની તરફેણમાં ખુલ્લું પગલું લેવા માંગતું નથી.
જો રશિયા અને ચીન ખુલ્લેઆમ ઇરાનને સૈન્ય મદદ આપે તો તે અમેરિકા સાથે સીધી ટક્કર સમાન બની શકે. તેથી બંને દેશો ઇરાન અને તેના વિરોધી દેશો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
રશિયાએ જણાવ્યું છે કે ઇરાને અત્યાર સુધી તેમની પાસે હથિયારો મોકલવાની કોઈ સત્તાવાર માંગ કરી નથી. જ્યારે ચીનના નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઇરાનમાં જે નેતૃત્વ રહેશે, ચીન તેની સાથે કામ કરવા તૈયાર છે, શરત એટલી કે તેલની સપ્લાય ચાલુ રહે અને આર્થિક હિતોને પ્રાથમિકતા મળે.
