આઇટેલ દ્વારા પ્રસ્તુત, આદાબ, નમસ્કાર, ગુડ ઇવનિંગ, સત શ્રી અકાલ. એકવાર ફરી આપ તમામ લોકોનું સ્વાગત છે ક્રાઇમ તકની કહાનીના આ એપિસોડમાં. આશા છે કે આખી ફેમિલી સારી હશે, પોતાનું અને પોતાના પ્રિયજનોનું ધ્યાન રાખી રહી હશે. અમેરિકા અને ઇઝરાયલે જે ઈરાન પર હુમલો કર્યો, તે જંગ એક રીતે કહીએ તો ત્રીજા અઠવાડિયામાં પ્રવેશી ચૂકી છે, આજે 23મો દિવસ છે. આજે આખી વાર્તા સંભળાવું તે પહેલાં, અત્યારે જ હું તમારી પાસે વાર્તા સંભળાવવા બેઠો છું, તે જ સમયે અમેરિકાથી એક સમાચાર આવ્યા છે. સવાર-સવારમાં કારણ કે વોશિંગ્ટનમાં અત્યારે સવાર થઈ રહી છે અને આપણે ત્યાં સાંજ. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર એક પોસ્ટ મૂકી અને તેમાં તેમણે એલાન કર્યું છે કે ઈરાન સાથે છેલ્લા બે દિવસથી તેઓ વાતચીત કરી રહ્યા હતા અને આ વાતચીત પછી તેમણે એ નિર્ણય લીધો છે કે આગામી પાંચ દિવસ માટે જંગ રોકી દેશે. એટલે કે યુદ્ધવિરામ અથવા એમ કહીએ કે સીઝફાયર. તો પાંચ દિવસ સુધી અમેરિકા ઈરાનના તેલ, ગેસ કે પછી બીજા ઠેકાણાઓ, વીજળી ઘર બાકી જગ્યાઓ પર હુમલા નહીં કરે અને પાંચ દિવસ પછી તેઓ જોશે કે જો આ બધું બરાબર રહ્યું તો આગળની વસ્તુ નક્કી કરશે. તો 23 દિવસ પછી અમેરિકાનું આ એલાન કે આગામી પાંચ દિવસ માટે સીઝફાયર કરી દીધું છે, ઈરાન પર હુમલો નહીં કરે, તે દુનિયા માટે એક સારા સમાચાર છે. જોકે ઈરાને વળતો જવાબ આપતા કહ્યું છે કે અમારી ટ્રમ્પ સાથે કોઈ વાતચીત થઈ રહી નથી અને આ એલાનનો અમારા માટે કોઈ મતલબ નથી કારણ કે ઈરાન સીઝફાયર નથી કરી રહ્યું. પરંતુ જો અમેરિકા હુમલા નથી કરતું તો સ્વાભાવિક છે કે ઈરાન પણ વળતો પ્રહાર નહીં કરે. તો આ રહ્યા એ સમાચાર અને સોશિયલ મીડિયા પર જે પોસ્ટ આવી ટ્રમ્પ સાહેબની, તે રહી આ પોસ્ટ જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે અમે પાંચ દિવસ માટે સીઝફાયર કરી રહ્યા છીએ. હવે સવાલ એ છે કે અચાનક અમેરિકાએ પાંચ દિવસના સીઝફાયરનું એલાન કેમ કર્યું?
દુનિયા આ વાત પર પણ હેરાન છે કે ઈરાન દુનિયાના દેશો પાસે મદદ માંગત અને કહેત કે સીઝફાયર કે યુદ્ધવિરામ કરાવી દો, પરંતુ અહીં ઉલટું છે. આ પહેલા પણ અમેરિકા એક-બે વાર કહી ચૂક્યું છે, પરંતુ ઈરાન દર વખતે કહે છે કે અમે યુદ્ધવિરામ નહીં કરીએ કારણ કે અમે જંગ શરૂ જ નથી કરી, અમારા પર હુમલો થયો અને અમે લડીશું. તો આખરે ગડબડ ક્યાં થઈ? કેમ 23 દિવસમાં પણ અમેરિકા ઇઝરાયલ સાથે મળીને ઈરાનને ઝુકાવી ન શક્યું? અને આ જંગમાં અમેરિકાને કેટલું નુકસાન થયું? આજે અમેરિકાથી એક સર્વેનો રિપોર્ટ આવ્યો છે કે ત્યાંના 60% થી વધુ નાગરિકો આ જંગની વિરુદ્ધ છે અને ટ્રમ્પના આ પગલાની વિરુદ્ધ છે. આ જંગમાં અત્યાર સુધી અમેરિકાને ભારે નુકસાન પણ થયું છે. તેના કુલ 16 ફાઈટર જેટ અને ડ્રોન આ જંગમાં ઈરાનની મિસાઈલ અને ડ્રોનના હાથે તબાહ થઈ ગયા. 20 થી વધુ સૈનિકોના મોત થયા છે. એક જેને અજાયબી કહેવામાં આવતું હતું, F-35 જે દુનિયાનું સૌથી કિંમતી, સૌથી બેશકિંમતી એક ફાઈટર જેટ, એક હથિયાર જેને દુનિયાના કેટલાય દેશો ખરીદવા માટે આતુર રહેતા, તેને ઈરાનની એક બેલેસ્ટિક મિસાઈલે તોડી પાડ્યું અને ત્યારથી હવે એ સવાલ ઉઠવા લાગ્યો છે કે શું ખરેખર F-35 એટલું ખતરનાક અને અનમોલ હતું જેને દુનિયાની કોઈ તાકાત પાડી શકતી નહોતી? પરંતુ ઈરાને પાડી દીધું. જે દેશો હવે આ F-35 ને અમેરિકા પાસેથી ખરીદી રહ્યા હતા, હવે તેઓ તે સોદા પર ફરીથી વિચાર કરી રહ્યા છે. કહેવાય છે કે 30 વર્ષની મહેનત હતી અને આ છેલ્લા 30 વર્ષોમાં F-35 ની ડિઝાઇન બનીને તૈયાર થઈ હતી, 400 અબજ ડોલર આ F-35 બનાવવા પાછળ ખર્ચ થયા હતા અને આ F-35 ને ઈરાને પાડી દીધું, તો તેનાથી તેની ક્ષમતા પર પણ હવે સવાલો ઉઠવા લાગ્યા છે. F-15 ને પણ ઇઝરાયલ અને અમેરિકા જે વાપરી રહ્યા હતા, ઈરાને અમેરિકાના 15 વિમાનોને પણ તોડી પાડ્યા. તેના 12 બેશકિંમતી ડ્રોન જે 27 કલાક સુધી નોન-સ્ટોપ ઉડી શકતા હતા તેને પણ તોડી પાડ્યા. અને કુલ મળીને ટ્રમ્પ શરૂઆતથી કહી રહ્યા હતા કે બસ ઈરાનની તેમણે આખી આર્મી, રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ અને ત્યાંની લીડરશીપ, સેકન્ડ લીડરશીપ આ બધાને ખતમ કરી દીધા છે. તો સવાલ એ છે કે જો આ જંગના એક અઠવાડિયાની અંદર જ એટલે કે 7 માર્ચે જ ખતમ થઈ ગયું હતું, તો હવે છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી ઈરાનમાં લડી કોણ રહ્યું છે?
આ મિસાઈલો ક્યાંથી આવી રહી છે? ગઈકાલ-પરમદિવસની જ તસવીરો છે કે ઇઝરાયલના રેલવે સ્ટેશન અને ટ્રેન પર ઈરાની મિસાઈલો પડી જેમાં ભારે તબાહી થઈ. સમાચાર એ પણ છે કે બેન્જામિન નેતન્યાહુ જે ઇઝરાયલના પ્રાઇમ મિનિસ્ટર છે, તેમના ઘર પર ઈરાને બોમ્બમારો કર્યો. તો જેને ખતમ માની લેવામાં આવ્યું હતું તે ઈરાન સતત કેવી રીતે ટકી રહ્યું છે? કેવી રીતે લડી રહ્યું છે? અને શું હવે સીઝફાયર ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું, કારણ કે તેમની વિરુદ્ધ લોકો થઈ ગયા છે અને ઈરાન જે રીતે અડગ છે, જંગ લાંબી ખેંચાશે, નુકસાન વધારે થશે, જેમાં ઈરાનનું નુકસાન ઓછું અને અમેરિકાનું વધારે છે, તો આ જ કારણે આ પાંચ દિવસનું સીઝફાયર છે. પરંતુ જે પણ હોય, સીઝફાયર એટલે કે જંગ અટકવી દુનિયા માટે સારું જ છે જેથી આ તેલ અને ગેસને લઈને જેટલી પણ મુશ્કેલીઓ છે તે પણ ખતમ થઈ જાય. પરંતુ સવાલ એ છે કે આખરે ઈરાનને હરાવવું આટલું મુશ્કેલ કેમ છે? હું વાત માત્ર આ જંગની નથી કરી રહ્યો. જો તમે જૂન 2025માં પણ જાઓ, 12 દિવસની જંગ પછી ખુદ ઇઝરાયલે યુદ્ધવિરામ કર્યો હતો. સીઝફાયર ઈરાન તરફથી ત્યારે પણ થયું નહોતું. અને અત્યારે પણ ઈરાનના નિવેદનો આવી રહ્યા છે કે અમે લડીશું, છેલ્લી ઘડી સુધી લડીશું, જ્યાં સુધી જીવતા છીએ ત્યાં સુધી લડીશું. તો આ ઈરાનમાં એવી શું ખાસ વાત છે કે ઈરાનને હરાવવું મુશ્કેલ છે? અને આજથી નહીં, છેલ્લા 500 વર્ષોથી દુનિયાની સૌથી જૂની સભ્યતાઓમાંથી એક છે ઈરાન અને છેલ્લા 500 વર્ષોથી ઈરાનનો એક જ નકશો રહ્યો છે. તેનું કારણ એ છે કે ઈરાનને ક્યારેય કોઈ હરાવી શક્યું નથી. દુનિયાના નકશા પર ઈરાનનો આ નકશો છેલ્લા 500 વર્ષોથી આ જ રીતે હાજર છે. અલગ-અલગ સમયમાં આ 500 વર્ષોમાં ઈરાન પર ઘણા બધા લોકોએ હુમલા કર્યા, ઘણા દેશોએ તેને હરાવવાની કોશિશ કરી. જેમાં રોમન હતા, આરબો હતા, મંગોલ હતા, તુર્ક હતા, રશિયન હતા, બ્રિટિશ હતા અને અમેરિકા. પરંતુ ક્યારેય કોઈને સફળતા મળી નથી ઈરાનને હરાવવામાં. કારણ? કારણ એ છે કે ઈરાન જે દેશ છે અને તેની આસપાસની જે વસ્તુઓ છે તેણે ઈરાનને કોઈપણ દેશ માટે જીતવું અશક્ય જેવું બનાવી દીધું છે. અને ખાસ કરીને ત્રણ એવી વસ્તુઓ જેના કારણે ઈરાન પર કબજો કરવો કે ઈરાનને હરાવવું કોઈપણ દેશ માટે, પછી તે ગમે તેટલો શક્તિશાળી કેમ ન હોય, ઘણું મુશ્કેલ બની ગયું છે. તો આ ત્રણ વસ્તુ શું છે? તેને સમજવા માટે પહેલા ઈરાનનો નકશો અને ઈરાનની આખી ભૂગોળને સમજવી જરૂરી છે. ઈરાન ખરેખર ત્રણ જે ખંડો છે – એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા – આ ત્રણેયનો જે સંગમ વિસ્તાર છે જ્યાં આ મળે છે, ત્યાં જ આ ઈરાન છે. એશિયા પણ, યુરોપ પણ અને આફ્રિકા પણ. તો ઈરાન ત્રણ ખંડોની વચ્ચે સંગમમાં રહેલો એક દેશ છે અને ઈરાનથી જે ઈરાનની સરહદ છે તેમાં કુલ સાત દેશો તેની સરહદ સાથે જોડાયેલા છે. જેમાં પૂર્વમાં પાકિસ્તાન, અફઘાનિસ્તાન અને તુર્કમેનિસ્તાન છે. પૂર્વ એટલે પૂર્વ બાજુથી. જ્યારે પશ્ચિમ એટલે પશ્ચિમમાં ઈરાક, તુર્કી, આર્મેનિયા અને અઝરબૈજાન છે. આ સાત દેશો છે જેની સરહદ ઈરાન સાથે લાગે છે. આ સિવાય ઈરાન ત્રણ દરિયાઈ વિસ્તારો સાથે પણ જોડાયેલું છે. ત્રણ દરિયાઈ સરહદો ઈરાન સાથે જોડાયેલી છે. ઉત્તરમાં કેસ્પિયન સમુદ્ર છે અને દક્ષિણમાં પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાનનો અખાત છે. આ ત્રણ દરિયાઈ સરહદો છે જે ઈરાનને લાગે છે. અને આ જ દક્ષિણમાં દરિયાઈ સરહદમાં જો આપણે જઈએ તો દુનિયાનો સૌથી મહત્વનો અને ખતરનાક તે દરિયાઈ રસ્તો છે જે આજકાલ ચર્ચામાં છે જેને આપણે ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ કહીએ છીએ, જ્યાંથી દુનિયાના 20 ટકા તેલ અને ગેસનો પુરવઠો પસાર થાય છે. ખરેખર આ હોર્મુઝની પાસે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પાસે પણ ત્રણ ટાપુઓ છે. એકનું નામ છે અબુ મુસા, એકનું નામ છે ગ્રેટર ટનબ અને એકનું નામ છે લેસર ટનબ. 1971 થી આ ત્રણેય ટાપુઓ પર ઈરાનનો કબજો છે અને આ હોર્મુઝની આસપાસ છે. તો આનાથી તેના પર ઈરાનનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે. જોકે યુએઈ એટલે કે સંયુક્ત આરબ અમીરાત જે છે તે હંમેશા આ ટાપુઓ પર પોતાનો કબજો હોવાનું જણાવે છે, પરંતુ આ કંટ્રોલમાં ઈરાનના છે ’71 થી. હવે ઈરાનની જો આખી આપણે ભૂગોળ કે ભૌગોલિક બનાવટની વાત કરીએ તો ઈરાન છે જ એવું કે એવું લાગે છે કે જાણે કુદરતે આ દેશને કિલ્લાના રૂપમાં જન્મ આપ્યો છે. એકદમ કિલ્લા જેવો છે આ દેશ. અને કેમ છે તેનું કારણ છે એ ત્રણ મહત્વની વસ્તુઓ જેના કારણે ઈરાનને હરાવવું હંમેશા મુશ્કેલ રહ્યું કોઈપણ દેશ માટે છેલ્લા 500 વર્ષોથી. તેમાંની પહેલી છે ઈરાનની પહાડીઓ. ઈરાનની જમીન પર આશરે 1500 કિલોમીટર સુધી પહાડોની આખી હારમાળા ફેલાયેલી છે જેને આપણે પર્વતમાળા પણ કહીએ છીએ. 1500 કિલોમીટર વિસ્તારમાં પહાડો છે જે ઈરાન પાસે છે. દક્ષિણ અને પશ્ચિમમાં જે પર્વતમાળા કે પહાડો છે
તેનું નામ છે ‘ઝાગ્રોસ’ જે પર્શિયન ગલ્ફથી ઈરાક થઈને તુર્કી સુધી જાય છે. વિચારો કેટલું મોટું છે. 1500 કિલોમીટર ઘણું વધારે કહેવાય. તો પર્શિયન ગલ્ફથી લઈને તુર્કી સુધી જાય છે. અને આ આખો પથરાળ અને અત્યંત મુશ્કેલ વિસ્તાર છે. એકદમ, અને આ વિસ્તારમાંથી પસાર થઈને ઈરાન પર કબજો કરવો એ દુનિયાનું સૌથી જોખમી કામ કહેવાય છે. કારણ કે રસ્તો ખૂબ જ મુશ્કેલ અને પથરાળ છે અને આ જ એ વિસ્તાર છે, આ જ પહાડી છે, આ જ પર્વતમાળા છે જે ઈરાન માટે સદીઓથી એક ઢાલ બની રહી છે. દુશ્મનો આ રસ્તેથી ઈરાનમાં ઘૂસણખોરી કરી જ શકતા નથી. તો જાણે-અજાણે કુદરતે એવી પર્વતમાળા કે પહાડી આપી દીધી ઈરાનને જે 1500 કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલી છે અને ઈરાન માટે કિલ્લાનું કામ કરે છે. આ પહાડીથી ઈરાનનો અડધો પ્રશ્ન તો હલ થઈ જાય છે કારણ કે તેને ખબર છે કે દુશ્મન આ રસ્તેથી આવી જ શકતા નથી, આટલો મુશ્કેલ રસ્તો છે. હવે આ સિવાય જે ઝાગ્રોસ પર્વતમાળા છે, ઉત્તરમાં કેસ્પિયન સમુદ્ર પાસે ‘અલબોર્ઝ’ પર્વતમાળા ઈરાનને વધારાનું સુરક્ષા કવચ આપી દે છે. અલબોર્ઝ કારણ કે આ માત્ર એટલું જ નથી કે આ પહાડી રસ્તેથી ઈરાનની અંદર ઘૂસવું ઘણું મુશ્કેલ છે, પરંતુ તે ઈરાન માટે સોનાનો ભંડાર પણ છે. કારણ કે અહીં યુરેનિયમ પણ છે, અહીં ચાંદી છે, સોનું છે અને જસત જેને આપણે ઝિંક કહીએ છીએ. દુનિયામાં સૌથી મોટો ભંડાર જો ક્યાંય હોય તો આ જ જગ્યાએ છે. તો ઈરાન પાસે દુનિયાનો સૌથી મોટો ઝિંકનો ભંડાર પણ આ અલબોર્ઝ પર્વતમાળા પાસે છે. તો ઝાગ્રોસ પર્વતમાળા અને અલબોર્ઝ પર્વતમાળા, એટલે કે આ બે પહાડો એવા છે જે ઈરાન માટે ઢાલનું કામ કરે છે અને દુશ્મનનો રસ્તો રોકે છે. તો એટલા માટે ઈરાનમાં ઘૂસીને આ રસ્તાઓ પરથી હુમલો કરવો કે કબજો કરવો એ અશક્ય જેવું થઈ જાય છે. અને 500 વર્ષોમાં ઘણા બધા લોકોએ ટ્રાય કરી, કોશિશ કરી અને હારી ગયા. તો પહેલું છે પહાડ. પહાડી રસ્તો ઈરાન માટે ઢાલ છે અને ત્યાંથી તમે ઘૂસી શકતા નથી. તો પહેલી વસ્તુ તો ઈરાન માટે અશક્યતા આ જ પહાડ અને પર્વતમાળા છે જે તેના માટે ઢાલનું કામ કરે છે. આ સિવાય બીજી બે વસ્તુઓ છે. બીજી વસ્તુ છે ઈરાનની જે દરિયાઈ સરહદ છે, દરિયાઈ સીમા છે સમુદ્ર સાથે લાગેલી, તે આશરે અઢી હજાર કિલોમીટરથી વધુ લાંબી છે. તમે વિચારો કે પહાડ 1500 કિલોમીટર તો ફક્ત આ ઝાગ્રોસ છે. આ સિવાય કેસ્પિયન સમુદ્ર પાસે જે અલબોર્ઝ છે તે પણ કેટલાય સો કિલોમીટર છે. હવે આવી જાઓ દરિયાઈ સીમા પર જે ઈરાન માટે બીજી ઢાલનું કામ કરે છે તે 2500 કિલોમીટર લાંબી છે. અને ઈરાનનું જે મુખ્ય બંદર છે તેનું નામ છે ‘બંદર અબ્બાસ’. બંદર અબ્બાસની ખાસિયત એ છે જે તેને મહત્વનું બનાવી દે છે કે તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી માત્ર 70 કિલોમીટરના અંતરે છે. એટલે કે ઈરાનનું સૌથી મોટું બંદર ‘બંદર અબ્બાસ’ અને હોર્મુઝ જે સૌથી ખતરનાક અને કિંમતી રસ્તો છે, તેનાથી માત્ર 70 કિલોમીટરના અંતરે છે. તો જો હોર્મુઝમાં કંઈ પણ ઉથલપાથલ થાય છે તો આ બંદર દ્વારા ઈરાન સૌથી ઝડપથી પોતાનું કામ કરી લે છે. હવે આ જ બંદર અને આ જ હોર્મુઝ ઈરાન માટે એક રીતે આપણે કહીએ તો રાજકીય હથિયાર પણ છે કારણ કે તેને ખબર છે કે તમામ તેલ-ગેસના 20 ટકા આ જ રસ્તેથી જવાનું છે, તો અહીં તે એક પહેરેદારની જેમ બેઠો રહે છે અને પછી આસાનીથી આખા રસ્તાને કંટ્રોલ કરે છે. તો આ દરિયાઈ રસ્તેથી જે અઢી હજાર કિલોમીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે, ત્યાંથી પસાર થઈને ઈરાન પર હુમલો કરવો કે તેના પર પ્રહાર કરવો ઘણો મુશ્કેલ થઈ જાય છે. તો પહેલા પહાડ અને પછી સમુદ્ર જે ઢાલ બનેલા છે. હવે માની લો કે કોઈ દુશ્મને, જોકે 500 વર્ષોમાં આજ સુધી એવું થયું નથી કે પર્વતમાળાને કોઈએ ઓળંગી હોય. દરિયાઈ રસ્તેથી ચોક્કસ કેટલીક વાર ઘૂસણખોરી થઈ પરંતુ પહાડી રસ્તેથી ક્યારેય નહીં. છતાં પણ એકવાર માની લો કે ચાલો પહાડને પણ ભેદી દીધો અને દરિયાઈ રસ્તેથી પણ ઈરાન પર હુમલો કરી દીધો, પરંતુ આમ છતાં ઈરાન પર કબજો આસાન નથી. કારણ કે તેની પાસે ઈરાન પાસે એક ત્રીજી વસ્તુ છે. જે પણ દુશ્મન દેશ જો પહાડ અને સમુદ્રની છાતી ચીરીને ઈરાનમાં ઘૂસે છે તો તેને એક ત્રીજી વસ્તુના પડકારનો સામનો કરવો પડે છે. અને તે ત્રીજી વસ્તુ છે ઈરાનનું રણ. ઈરાનનું રણ, બે વિશાળ રણ છે ઈરાન પાસે. બે ખૂબ જ મોટા. જેમાંથી એકનું નામ છે ‘દશ્ત-એ-લુત’. દશ્તનો અર્થ જ થાય છે રણ. અને બીજું છે ‘દશ્ત-એ-કબીર’. જે લુત રણ છે તે કહેવાય છે કે આખી દુનિયામાં ધરતીનો સૌથી ગરમ વિસ્તાર છે. 2005માં અહીં મહત્તમ તાપમાન જે નોંધાયું હતું તે 70 ડિગ્રી સેલ્સિયસ હતું. તો જો ભૂલેચૂકે કોઈ આ રણમાંથી પસાર થાય તો પણ તે તો એમ જ ગરમીમાં મરી જશે. કારણ કે દુનિયાનો સૌથી ગરમ વિસ્તાર છે આ. દશ્ત-એ-લુત, તો તેને ઓળંગવું મુશ્કેલ છે. પછી ઈરાનની જે આખી ભૌગોલિક બનાવટ છે – પહાડ થઈ ગયો, સમુદ્ર થઈ ગયો અને ત્યારબાદ આ રણ થઈ ગયું. તો આ ત્રણેય વસ્તુઓને ઓળંગીને ઈરાનની સત્તા કે ઈરાનના શહેરો સુધી પહોંચવું અને કબજો કરવો એ દુનિયાના દેશો માટે એક સપનું રહી ગયું. અને છેલ્લા 500 વર્ષોથી આ ચાલી રહ્યું છે. પરંતુ માત્ર આ ત્રણ વસ્તુઓ નથી જેણે ઈરાનને અત્યાર સુધી સુરક્ષિત રાખ્યું છે.
આ સિવાય નાની-નાની ઘણી બધી વસ્તુઓ છે. જ્યારે 1979માં રઝા શાહ પહેલવીની સત્તા ગઈ અને ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશન થયું અને આયતુલ્લા રુહોલ્લા ખોમેની ત્યાંના સર્વોચ્ચ નેતા બન્યા, તો ત્યારપછી, તે પહેલા જે ઇઝરાયલ સાથે ઈરાનનો સંબંધ હતો રઝા શાહ પહેલવીના સમયમાં તે બધું ખતમ થઈ ગયું. ઇઝરાયલ સાથે સંબંધો તોડી નાખ્યા. હવે ઈરાનને ખબર હતી કે ઇઝરાયલ સાથે દોસ્તીને બદલે હવે દુશ્મની કરવાથી મુશ્કેલી એ થશે કે ઇઝરાયલ હવે ઈરાન પર હુમલો પણ કરશે ભવિષ્યમાં અને નુકસાન પણ પહોંચાડશે. બીજી તરફ ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડના જન્મ અને તે પહેલા ઈરાની ક્રાંતિ 1979 પછી ઈરાનને એ પણ ખબર હતી કે આરબના કેટલાય દેશો હવે ઈરાનની વિરુદ્ધ થઈ ગયા છે કારણ કે તેમને ડર હતો કે જે રીતે 1979 ની ક્રાંતિ થઈ અને ખોમેની ત્યાંના સર્વોચ્ચ નેતા બન્યા અને ત્યાર પછી બધી વસ્તુઓ બદલાઈ ગઈ, તો કાલે કદાચ ઈરાન પોતાનો વિસ્તાર વધારે અને આરબ દેશો પર પણ કબજો કરી લે અથવા હુમલો કરી દે. તો ઘણા બધા આરબ દેશો અને પછી શિયા અને સુન્નીવાળી વાત હતી, ઈરાનના દુશ્મન બની ગયા અને ઇઝરાયલ તો ખેર શરૂઆતથી જ દુશ્મન હતું. તો હવે ઈરાનને એવું લાગ્યું 1979 પછી ખોમેનીના આવ્યા પછી કે જો આપણે આપણી સુરક્ષા માટે કંઈ નહીં કરીએ તો ઈરાન એક તરફથી ઇઝરાયલથી માર ખાશે અને બીજી તરફ આરબ દેશોથી, અને આરબ દેશોને કંટ્રોલ કરી રહ્યું છે અમેરિકા. ’79 માં જેવી ઇઝરાયલ સાથે દુશ્મની થઈ ત્યાર પછી અમેરિકા સાથે પણ થઈ ગઈ કારણ કે અમેરિકાને પણ ઈરાને પોતાનો દુશ્મન જાહેર કરી દીધો હતો. તો એવી પરિસ્થિતિમાં તે સમયે એ વિચારવામાં આવ્યું કે ઈરાનને એક મજબૂત દેશ કેવી રીતે બનાવવો? કેવી રીતે આરબ દેશો અને ઇઝરાયલથી પોતાને સુરક્ષિત રાખવો? ત્યારે ઈરાને એક બહુ ચાલાકીભર્યું કામ કર્યું. તેણે ઇઝરાયલ પર પણ દબાણ બનાવવાનો નિર્ણય લીધો અને આરબ દેશો પર પણ, એક સાથે એક કાંકરે બે પક્ષી. પરંતુ તે સીધું ન કર્યું. તેણે હવે આડકતરી રીતે તૈયારી શરૂ કરી. જે પણ ઇઝરાયલની વિરુદ્ધ હતા એવા અલગ-અલગ દેશોના જે નાના-નાના જૂથો હતા તેમને ઈરાને પોતાનો સપોર્ટ આપવાનું શરૂ કર્યું, તેમને પોતાની મિસાઈલો આપવાનું શરૂ કર્યું, હથિયારો આપવા માંડ્યા અને એક રીતે તેમની પીઠ પર હવે ઈરાનનો હાથ હતો. જેમ કે પેલેસ્ટાઈનમાં ‘હમાસ’ હતું તો હમાસને ઈરાને સપોર્ટ કરી દીધો, હથિયારો આપવા માંડ્યા. લેબનોનમાં ‘હિઝબુલ્લાહ’ હતું, હિઝબુલ્લાહની પીઠ પર પણ ઈરાને હાથ મૂક્યો. સીરિયાની ‘ફતેમિયન બ્રિગેડ’ આને પણ ઈરાને પૈસા અને હથિયારોથી મદદ કરવાનું શરૂ કર્યું. ઈરાકનું ‘બદર જૂથ’ હતું તેને પણ ઈરાને સપોર્ટ કરવાનું શરૂ કર્યું અને યમનમાં ‘હૂતી’. તો આ બધા એ સંગઠનો હતા જે પેલેસ્ટાઈનની લડાઈને લઈને ઇઝરાયલ સાથે લડી રહ્યા હતા. પરંતુ પડદા પાછળ આખી જે મદદ થઈ રહી હતી તે ઈરાન કરી રહ્યું હતું. હવે આ આખા નેટવર્કને, જેમાં આ બધા લોકો હતા જેમાં પેલેસ્ટાઈનનું હમાસ, લેબનોનનું હિઝબુલ્લાહ, સીરિયાની ફતેમિયન બ્રિગેડ કે ઈરાકનું અલ્બદર જૂથ કે યમનના હૂતી, આ બધાને મળીને જે એક નેટવર્ક તૈયાર થયું જેમાં ઈરાન પાછળ હતું, તેનું નામ હતું ‘એક્સિસ ઓફ રેઝિસ્ટન્સ’ અને આ જ નામથી તે ઓળખાય છે. ત્યારે કામ એ થઈ રહ્યું હતું કે પેલેસ્ટાઈનના નામે ઇઝરાયલ પર મિસાઈલો અને બાકી વસ્તુઓથી હુમલો આ નાના જૂથો કરતા હતા પરંતુ પાછળથી મુખ્ય હાથ ઈરાનનો હતો. અને આના દ્વારા હવે આરબ દેશોને પણ ખબર પડી કે ઈરાન પેલેસ્ટાઈનમાં લડી રહ્યું છે અને આ જૂથોની સાથે છે, તો આરબ દેશો પણ ડર્યા. પછી એવું થયું કે ધીમે-ધીમે ઇઝરાયલે પોતાની બેલેસ્ટિક મિસાઈલો અને મિસાઈલ બનાવવામાં જે નિપુણતા મેળવી, તો ત્યાર પછી પશ્ચિમના દેશોને પણ લાગ્યું કે જો ઈરાન પર હુમલો કરીએ છીએ તો તે મિસાઈલથી વળતો પ્રહાર કરશે, તો તેઓ પણ વિચારી-વિચારીને શાંતિથી કામ કરવા લાગ્યા. તો ધીમે-ધીમે આરબ દેશો પણ ઈરાનથી ડરવા લાગ્યા અને બીજી તરફ ઇઝરાયલને પણ અહેસાસ હતો. પછી આ જ સમયગાળામાં આવ્યું કે યુરેનિયમને શુદ્ધ કરી રહ્યા છે અને હવે ઈરાન પરમાણુ બોમ્બ, પરમાણુ હથિયાર બનાવવાની દિશામાં લાગેલું છે. તો આ બધી વસ્તુઓ ધીમે-ધીમે ઈરાન કરતું ગયું. છેલ્લે જ્યારે જૂન 2025 માં 12 દિવસની જંગ થઈ ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે, તો 12 દિવસની જંગ પછી ખુદ ઇઝરાયલે યુદ્ધવિરામ એટલે કે સીઝફાયરનું એલાન કર્યું હતું. તેનું કારણ એ હતું કે જે ઈરાનના ડ્રોન હતા, ઈરાનની મિસાઈલો હતી, એ બધી વસ્તુઓએ એક તરફથી યુદ્ધને ટકવા ન દીધું. ઇઝરાયલને પણ નુકસાન થયું, પછી અમેરિકા વચ્ચે આવ્યું, પછી યુદ્ધવિરામ થયો. ઈરાન શરૂઆતથી એમ કહે છે કે અમે કોઈના પર પહેલા હુમલો નહીં કરીએ, પરંતુ અમારા પર હુમલો થશે તો અમે વળતો પ્રહાર કરીશું, અમે જવાબ આપીશું. અને આ વખતે પણ જે 28 ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હુમલો થયો તેની પહેલ અમેરિકા અને ઇઝરાયલે કરી. અને એટલા માટે જ હવે વારંવાર ઈરાન કહી રહ્યું છે કે અમે જ્યારે પહેલ કરી જ નથી, અમે તો અમારા દેશનો બચાવ કરી રહ્યા છીએ અને અમે આ કરતા રહીશું. અને તેની એડવાન્સ ટેકનોલોજી, મિસાઈલો ખાસ કરીને, અમેરિકા પણ હેરાન છે કે આવી મિસાઈલો ક્યાંથી આવી ગઈ?
હમણાં જે સૌથી મોટી વસ્તુ થઈ હતી, F-35 ને તોડી પાડવું કે F-15 ને તોડી પાડવું તો હતું જ, પરંતુ એક વસ્તુ જેણે આખી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી તે એ હતી કે ઈરાને આ જ જંગ દરમિયાન પહેલીવાર 40 નહીં પરંતુ 4000 કિલોમીટર દૂર, ઈરાનની સરહદથી 4000 કિલોમીટર દૂર હિંદ મહાસાગરની વચ્ચોવચ જે ડિએગો ગાર્સિયા છે, ત્યાં અમેરિકા અને બ્રિટનનું એક જોઈન્ટ એરપોર્ટ છે, એક પ્રકારનું તેમનું મથક છે જ્યાંથી જેટ અને આ બધી વસ્તુઓ ઉડાન ભરે છે. ઈરાનથી 4000 કિલોમીટર દૂર ત્યાં ઈરાને બે મિસાઈલો નાખી દીધી. એક જોકે હવામાં જ રસ્તામાં ખરાબ થઈ ગઈ, બીજી માટે અમેરિકાએ દાવો કર્યો કે અમે તેને રોકી દીધી. પરંતુ ચિંતા એ છે અમેરિકાને કે 4000 કિલોમીટર સુધી ઈરાને પોતાના રોકેટ ફેંકી દીધા આ ડિએગો ગાર્સિયાના અમેરિકા અને બ્રિટનના જે એરપોર્ટ છે તેના પર. તો આને લઈને તેમને અંદાજ નહોતો કે ઈરાન પાસે આટલી દૂર સુધી પ્રહાર કરી શકે તેવી મિસાઈલો હોઈ શકે છે. પરંતુ આ કરીને અને આ હવે રેકોર્ડ પર છે, ખુદ અમેરિકાએ પણ માની લીધું છે. તો આ બધી વસ્તુઓએ પરેશાન કરી દીધા. હમણાં બે દિવસ પહેલાની વાત છે કે ઈરાને ઇઝરાયલના રેલવે સ્ટેશન અને ટ્રેન ત્યાં પણ મિસાઈલો નાખી જેનાથી તબાહી થઈ. સાથે જ નેતન્યાહુના જે ઘર છે, રિપોર્ટ આવી કે ઘર સુધી મિસાઈલ પડી. તો આ બધી વસ્તુઓ આ જંગ પહેલા ક્યારેય થઈ નહોતી. અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આ જંગ જે 28 માર્ચે શરૂ થઈ હતી અને તેમણે 6 માર્ચે એક નિવેદન આપ્યું હતું. નિવેદન એ હતું કે ઈરાની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ, ત્યાંની પોલીસ, ત્યાંની સેના બધા સરેન્ડર કરી દો, જીવ બચી જશે, નહીં કરો તો માર્યા જશો. 24 કલાક પછી ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ બીજું એક નિવેદન આપે છે કે અમે ઈરાનની નેવી, એરફોર્સ, તેમના એરક્રાફ્ટસ, તેમના રડાર, તેમની લીડરશીપ, ટોપ સેકન્ડ લીડરશીપ ત્યાર પછી જે ઉત્તરાધિકારી બનશે તે બધાને ખતમ કરી દીધા છે અને હવે અમારી પાસે વાતચીત કરવા માટે કોઈ બચ્યું નથી. આ 7 માર્ચનું સ્ટેટમેન્ટ છે. 17 માર્ચે એ જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 10 દિવસ પછી ફરી એક નિવેદન આપે છે અને કહે છે કે અમારી અપેક્ષા કરતા વધુ શક્તિશાળી નીકળ્યું ઈરાન અને અત્યારે પણ લડી રહ્યું છે અને તેની પાસે જેટલી મિસાઈલો છે તેનો અમને અંદાજ નહોતો. તો સવાલ એ છે કે જ્યારે જંગના પહેલા અઠવાડિયામાં જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કહી ચૂક્યા હતા કે અમે તેમની એરફોર્સ, એરક્રાફ્ટ, નેવી, લીડરશીપ બધું ખતમ કરી દીધું છે, તો છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી પછી ઈરાનમાં લડી કોણ રહ્યું છે? તેમની પાસે આ મિસાઈલો ક્યાંથી આવી રહી છે? શું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ત્યારે જૂઠું બોલ્યું હતું અથવા તેમને ખોટી માહિતી આપવામાં આવી હતી? અમેરિકી જાસૂસી એજન્સી સીઆઈએ પાસે પણ પૂરી માહિતી નહોતી. અને આ વખતે તો ઇઝરાયલ પણ ચોકેલું છે કે જે આટલા બધા હુમલા જેની તેણે અપેક્ષા નહોતી કરી, ઉમ્મીદ નહોતી કરી. તો આ જ કારણ છે કે ઈરાનની આ ત્રણ વસ્તુઓ અને ઉપરથી ઈરાનનો જે મિસાઈલ પ્રોગ્રામ છે તેણે આખી દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે.
એટલે કે એ વસ્તુઓ જેનો અત્યાર સુધી દાવો કરવામાં આવતો હતો આ જંગ પહેલા કે ડિટેક્ટ કરી શકાતી નથી. ખરેખર ઈરાને એક બીજું કામ કર્યું કે જેટલી પણ મિસાઈલો પહેલા ઇઝરાયલ પાડી દેતું હતું પોતાના એન્ટી સિસ્ટમથી, પરંતુ આ વખતે કર્યું કે ઈરાને તેમના રડારને જ તબાહ કરી દીધા. રડાર એ જગ્યા છે જ્યાંથી એ માહિતી આવતી હતી કે ફલાણી કોઈ મિસાઈલ પસાર થઈ રહી છે અથવા તેને પકડી છે, ચેક કરી છે, તેનો આ રૂટ છે. પરંતુ જે રડાર પકડતું હતું તે રડારને જ જ્યારે તબાહ કરી દેશે તો પછી તે પકડશે કેવી રીતે? તો તેણે સીધું હૃદય પર ચોટ કરી અને એટલા માટે આ વખતે ઇઝરાયલમાં પણ ઘણી તબાહી થઈ. તમામ ઇમારતોની તસવીરો તમે જોઈ જ રહ્યા છો. તો વિચાર કરતા ક્યાંય વધારે તાકાત સાથે ઈરાને વળતો પ્રહાર કર્યો અને હવે 23 દિવસની જંગ પછી ખુદ ટ્રમ્પ જેમણે જંગની શરૂઆત કરી હતી, આજે એ કહેવા મજબૂર છે કે પાંચ દિવસ માટે અમે સીઝફાયર કરી રહ્યા છીએ. અને ઈરાન કહી રહ્યું છે કે અમે કેમ? જંગ તેમણે શરૂ કરી છે તેઓ રોકે, અમે કોણ હોઈએ? પરંતુ આખી દુનિયા માટે સારી વાત એ જ હશે કે જંગ અટકે કારણ કે હવે વાત જે સૈન્ય ઠેકાણાઓ અને બાકી જગ્યાઓ પર હુમલાથી થઈ હતી, હવે તેલ અને ગેસ અને વીજળી સુધી પહોંચી ગઈ છે અને તેની એક લાંબી અસર થઈ શકે છે. આજે આપણા પ્રાઇમ મિનિસ્ટરે લોકસભામાં સ્ટેટમેન્ટ પણ આપ્યું અને તેમણે ઈશારામાં એ પણ જણાવ્યું કે જે રીતે કોરોના કાળમાં જે મુસીબતોનો આપણે સામનો કર્યો, એવી જ રીતે આ વખતે પણ આપણે તૈયાર રહેવું જોઈએ. એટલે કે જો આ જંગ ન અટકી તો પછી ગઈ વખતે કોરોના હતો, આ વખતે સિલિન્ડર, ગેસ, તેલ આના માટે કદાચ આપણે સંઘર્ષ કરવો પડશે. તો એવો દિવસ ન આવે, તેના કરતા સારું છે કે આ પાંચ દિવસનું જે સીઝફાયર છે તેનો અમલ થાય અને પછી કાયમી ધોરણે આ જંગ અટકે. એ જ પ્રાર્થના છે. તો આની સાથે જ વાર્તામાં આજે આટલું જ. હવે તમારી સાથે મુલાકાત થશે કાલે રાત્રે 9:00 વાગ્યે કોઈ નવી વાર્તા સાથે. ત્યાં સુધી પોતાનું અને પોતાના પ્રિયજનોનું ધ્યાન રાખજો. થેન્ક યુ વેરી મચ.
