બોલિવૂડમાં અવારનવાર કહેવામાં આવે છે કે ફિલ્મો ફક્ત સ્ક્રિપ્ટથી નથી બનતી, કાસ્ટિંગથી બને છે. કારણ કે ઘણીવાર એક ફિલ્મનું આખું નસીબ આ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તે ફિલ્મમાં કયો એક્ટર છે. પરંતુ રસપ્રદ વાત એ છે કે ઇન્ડસ્ટ્રીમાં આવું વારંવાર બન્યું છે જ્યારે કોઈ મોટા સ્ટારે કોઈ ફિલ્મને ઠુકરાવી દીધી અને એ જ ફિલ્મ આગળ જઈને સુપરહિટ બની ગઈ. ક્યારેક તારીખોની સમસ્યા હોય છે, ક્યારેક સ્ક્રિપ્ટ પર ભરોસો નથી હોતો અને ક્યારેક બસ એવું લાગે છે કે આ કેરેક્ટર તેમની બનેલી ઈમેજ સાથે મેળ નથી ખાતું. પરંતુ જ્યારે એ જ ફિલ્મો બોક્સ ઓફિસ પર ઈતિહાસ રચી દે છે, ત્યારે આ નિર્ણયો બોલિવૂડના સૌથી રસપ્રદ ‘વોટ ઇફ’ કિસ્સા બની જાય છે. આજે એવી સાત ફિલ્મો વિશે વાત કરીશું જેને મોટા સ્ટાર્સે ના પાડી દીધી હતી, પરંતુ પછીથી એ જ ફિલ્મ કોઈ બીજા એક્ટરના કરિયરનો સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઈન્ટ બની ગઈ. અને વિશ્વાસ માનો, તેમાંના કેટલાક નામ એવા છે જે તમને પણ ચોંકાવી દેશે.
જો હિન્દી સિનેમાની સૌથી આઇકોનિક લવ સ્ટોરીઝની વાત કરવામાં આવે તો ‘દિલવાલે દુલ્હનિયા લે જાયેંગે’નું નામ સૌથી પહેલા આવે છે. આદિત્ય ચોપરાની આ ફિલ્મે 90ના દાયકામાં રોમાન્સને એક નવો ચહેરો આપ્યો. પરંતુ બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે રાજ મલ્હોત્રાનું કેરેક્ટર શરૂઆતમાં શાહરૂખ ખાન માટે લખવામાં આવ્યું નહોતું. રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ રોલ માટે પહેલા સલમાન ખાનને એપ્રોચ કરવામાં આવ્યો હતો અને પછી સૈફ અલી ખાનનું નામ પણ ચર્ચામાં આવ્યું હતું. પરંતુ શેડ્યુલિંગ કોન્ફ્લિક્ટને કારણે બંનેએ આ ફિલ્મ ન કરી અને પછી આ રોલ શાહરૂખ ખાન પાસે ગયો. રસપ્રદ વાત એ છે કે તે સમયે શાહરૂખ પોતે પણ થોડા અચકાતા હતા કારણ કે તેઓ પહેલાથી જ ‘ડર’ અને ‘બાઝીગર’ જેવી ફિલ્મો કરીને એન્ટી-હીરો રોલ્સમાં હિટ થઈ ચૂક્યા હતા. તેમને ડર હતો કે આ ક્લાસિક રોમેન્ટિક હીરો વાળો રોલ તેમની ઈમેજ સાથે મેળ ખાશે કે નહીં. પરંતુ જ્યારે ફિલ્મ રિલીઝ થઈ ત્યારે તેણે ઈતિહાસ રચી દીધો. ડીડીએલજેએ શાહરૂખ ખાનને ‘કિંગ ઓફ રોમાન્સ’ બનાવી દીધા અને આ ફિલ્મ દાયકાઓ સુધી થિયેટરમાં ચાલનારી ફિલ્મોમાં સામેલ થઈ ગઈ. ક્યારેક એક રોલ ઠુકરાવવો એ ફક્ત એક ફિલ્મ ગુમાવવા જેવું નથી હોતું, ક્યારેક તે આખું યુગ ગુમાવવા જેવું થઈ જાય છે. 1990ના દાયકાની શરૂઆતમાં બોલિવૂડમાં હીરોનો એક ફિક્સ ફોર્મ્યુલા હતો. હીરો સારો હોય, નૈતિક રીતે સાચો હોય અને અંતમાં હંમેશા સાચો સાબિત થાય. પરંતુ ‘બાઝીગર’ એ આ ફોર્મ્યુલા તોડી નાખ્યો.
આ ફિલ્મનું લીડ કેરેક્ટર એક ગ્રે અને ડાર્ક શેડ વાળો માણસ હતો જે બદલાની ભાવનાથી ચાલતો હતો. કહેવાય છે કે આ રોલ પહેલા સલમાન ખાનને ઓફર કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ તે સમયે આટલું નેગેટિવ કેરેક્ટર કરવું જોખમથી ઓછું માનવામાં આવતું નહોતું, કારણ કે તેમને ડર હતો કે ઓડિયન્સ હીરોને આ રીતે સ્વીકારશે નહીં. આ જ ડરને કારણે સલમાને આ ફિલ્મ ન કરી અને આ રોલ ફરીથી શાહરૂખ ખાન પાસે ગયો અને આપણે બધા જાણીએ છીએ કે ફિલ્મ કેટલી સુપરહિટ રહી. આ ફિલ્મે બોલિવૂડને એક નવો પાઠ ભણાવ્યો કે ઓડિયન્સ ફક્ત સારા હીરો કેરેક્ટર નહીં પણ હીરોથી અલગ અલગ પર્સનાલિટી ટ્રેડ્સ પણ જોવા માંગે છે. ‘બાઝીગર’ પછી શાહરૂખ ખાનની ઈમેજ એક એવા સ્ટારની બની ગઈ જે જોખમ લેવાથી ડરતા નથી. જોકે આગામી કિસ્સો પણ સલમાન ખાન સાથે જોડાયેલો છે, પરંતુ તે દર્શાવે છે કે ક્યારેક એક ફિલ્મ ફક્ત એક્ટરનું કરિયર નહીં પણ આખા જોનરને જ બદલી નાખે છે. ‘ચક દે ઈન્ડિયા’ આજે માત્ર એક ફિલ્મ નહીં પણ એક કલ્ચરલ કોન્ટેક્સ્ટ બની ચૂકી છે. જ્યારે પણ ઇન્ડિયન સ્પોર્ટ્સ સાથે જોડાયેલી ફિલ્મોની વાત થાય છે, ત્યારે આ ફિલ્મ સૌથી ઉપર આવે છે. પરંતુ શરૂઆતમાં કબીર ખાનનો રોલ શાહરૂખ ખાન પાસે આવ્યો નહોતો. કહેવાય છે કે આ કેરેક્ટર પહેલા સલમાન ખાનને ઓફર કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તે સમયે સલમાનની સ્ક્રીન ઈમેજ એક મોટા કોમર્શિયલ સ્ટારની હતી, જ્યાં એક્શન, રોમાન્સ અને મસાલા એન્ટરટેઈનમેન્ટ વધારે હતું. અને ‘ચક દે ઈન્ડિયા’નું કેરેક્ટર બિલકુલ અલગ હતું – એક શાંત, ગંભીર અને અંદરથી તૂટેલા કોચનો રોલ. કદાચ આ જ કારણ છે કે સલમાને ફિલ્મ ન કરી. બાદમાં આ ફિલ્મ શાહરૂખ ખાન પાસે ગઈ અને તેમણે તેમાં એક સંયમિત અને રિયાલિસ્ટિક પરફોર્મન્સ આપ્યું. આ ફિલ્મ માત્ર બોક્સ ઓફિસ હિટ ન રહી, તેણે મહિલા રમતોને લઈને પણ એક નવી ચર્ચા શરૂ કરી. તેના ડાયલોગ્સ અને ગીતો આજે પણ દરેકની જીભ પર છે. સલમાન ખાનથી આગળ વધીને હવે આપણે વાત કરીશું બેબો એટલે કે કરીના કપૂરની. સંજય લીલા ભણસાલીની ફિલ્મો વિઝ્યુઅલ ગ્રેન્ડનેસ માટે જાણીતી છે. ‘રામલીલા’ પણ એવી જ ફિલ્મ હતી જ્યાં કલર્સ, મ્યુઝિક, ડ્રામા અને રોમાન્સ બધું મોટા પાયે હતું. પરંતુ શરૂઆતમાં ફિલ્મની લીડ એક્ટ્રેસ દીપિકા પાદુકોણ નહોતી. રિપોર્ટ્સ મુજબ, લીલાનું કેરેક્ટર પહેલા કરીના કપૂરને ઓફર કરવામાં આવ્યું હતું. કરીનાએ ફિલ્મ ન કરી અને બાદમાં આ રોલ દીપિકાના ફાળે આવ્યો. ‘રામલીલા’ દીપિકાના કરિયરની સૌથી મહત્વની ફિલ્મોમાંની એક બની ગઈ. આ જ એ ફિલ્મ હતી જેણે દીપિકા અને રણવીર સિંહની ઓન-સ્ક્રીન કેમેસ્ટ્રીને ખૂબ લોકપ્રિય બનાવી દીધી. ક્યારેક એક ફિલ્મ માત્ર હિટ નથી થતી, એક નવી સ્ટાર જોડી પણ બનાવી દે છે. કરીના કપૂરે માત્ર ‘રામલીલા’ને જ નહીં પણ ‘ક્વીન’ અને ‘કલ હો ના હો’ જેવી આઇકોનિક ફિલ્મોને પણ ના કહી દીધી હતી. કરણ જોહરની પહેલી ફિલ્મ ‘કુછ કુછ હોતા હૈ’ 90ના દાયકાની સૌથી યાદગાર ફિલ્મોમાં ગણાય છે. પરંતુ ફિલ્મમાં ટીનાનું કેરેક્ટર શરૂઆતમાં રાની મુખર્જીને નહીં પણ ઐશ્વર્યા રાયને ઓફર કરવામાં આવ્યું હતું. કહેવાય છે કે કારણ કે ટીનાનું કેરેક્ટર નાનું હતું એટલે ઐશ્વર્યાએ આ ફિલ્મ ન કરી. જોકે મીડિયા ઇન્ટરવ્યુમાં કરણ જોહરે ખુલાસો કર્યો હતો કે તેમણે ટીનાના કેરેક્ટર માટે ટ્વિંકલ ખન્નાને પણ પસંદ કરી હતી અને ત્યાં સુધી કે તેમણે તેનું નામ ‘ટીના’ પણ ટ્વિંકલના નિકનેમ પર જ રાખ્યું હતું. પરંતુ ટ્વિંકલને આ રોલ પોતાના માટે ઠીક ન લાગ્યો
અને તેમણે તેને રિજેક્ટ કરી દીધો. આખરે આ રોલ રાની મુખર્જી પાસે ગયો. રસપ્રદ વાત એ છે કે ફિલ્મમાં ટીનાનો સ્ક્રીન ટાઈમ બહુ વધારે નહોતો, પરંતુ રાની મુખર્જીનું પરફોર્મન્સ એટલું પ્રભાવશાળી રહ્યું કે આ રોલ યાદગાર બની ગયો. ક્યારેક ફિલ્મમાં સમય ઓછો હોય છે પરંતુ પ્રભાવ ઘણો વધારે હોઈ શકે છે અને આ જ એ ફિલ્મ હતી જેણે રાની મુખર્જીને ઇન્ડસ્ટ્રીમાં એક નવી ઓળખ અપાવી. 2008ની સુપરહિટ ફિલ્મ ‘ગજની’માં કલ્પનાનો રોલ શરૂઆતમાં પ્રિયંકા ચોપરાને ઓફર કરવામાં આવ્યો હતો. મેકર્સ તેમને જ આ કેરેક્ટરમાં જોવા માંગતા હતા. પરંતુ કોઈ કારણોસર પ્રિયંકાએ ફિલ્મ ન કરી. ત્યારબાદ આ રોલ અસિન પાસે ગયો. રસપ્રદ વાત એ છે કે અસિન પહેલા જ તમિલ વર્ઝનમાં આ જ કેરેક્ટર ભજવી ચૂકી હતી, તેથી તે આ રોલમાં બિલકુલ ફિટ હતી. આમિર ખાન સાથે તેની જોડી દર્શકોને ખૂબ પસંદ આવી. ફિલ્મ એટલી મોટી હિટ સાબિત થઈ કે ‘ગજની’ બોલિવૂડની પહેલી ફિલ્મ બની ગઈ જેણે બોક્સ ઓફિસ પર 100 કરોડ ક્લબમાં એન્ટ્રી કરી. એટલે કે જે ફિલ્મને પ્રિયંકાએ છોડી, તે ફિલ્મે હિન્દી સિનેમામાં એક નવો બોક્સ ઓફિસ રેકોર્ડ બનાવ્યો. મિલ્ખા સિંઘના જીવન પર બનેલી ફિલ્મ ‘ભાગ મિલ્ખા ભાગ’ હિન્દી સિનેમાની સૌથી ચર્ચિત સ્પોર્ટ્સ બાયોપિક ફિલ્મોમાં ગણાય છે. પરંતુ મિલ્ખા સિંઘના રોલ માટે ફરહાન અખ્તર પહેલી પસંદ નહોતા. વર્ષ 2013ની આ બાયોપિકમાં મિલ્ખા સિંઘનું લીડ કેરેક્ટર પહેલા અક્ષય કુમારને ઓફર કરવામાં આવ્યું હતું. ડાયરેક્ટર રાકેશ ઓમપ્રકાશ મહેરા અને ખુદ મિલ્ખા સિંઘ પણ ઈચ્છતા હતા કે અક્ષય આ રોલ કરે. પરંતુ તે સમયે અક્ષયે ફિલ્મ કરવાની ના પાડી દીધી અને બીજી ફિલ્મ ‘વન્સ અપોન અ ટાઈમ ઇન મુંબઈ દોબારા’ પસંદ કરી. બાદમાં આ રોલ ફરહાન અખ્તરને મળ્યો અને ફિલ્મ મોટી હિટ સાબિત થઈ. રિપોર્ટ્સ મુજબ, અક્ષયે બાદમાં આ રોલ ઠુકરાવવા પર અફસોસ પણ વ્યક્ત કર્યો હતો. ફરહાને આ કેરેક્ટર માટે જબરદસ્ત તૈયારી કરી. તેમણે મહિનાઓ સુધી દોડ લગાવી, ટ્રેનિંગ કરી, પોતાનું શરીર પૂરી રીતે બદલ્યું અને મિલ્ખા સિંઘના જીવનને નજીકથી સમજ્યું.
ફિલ્મ રિલીઝ થઈ અને તેમના પરફોર્મન્સના ખૂબ વખાણ થયા. તેમણે એ સાબિત કરી દીધું કે આ રોલ માટે તેમનાથી બહેતર કોઈ હોઈ જ ન શકે. હવે લિસ્ટમાં છેલ્લું ઉદાહરણ એ છે જેણે બોલિવૂડમાં એક નવો સ્ટાર નેરેટિવ બનાવ્યો. યશ ચોપરાની ફિલ્મ ‘ડર’ માં રાહુલનું કેરેક્ટર પહેલા આમિર ખાનને ઓફર કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ આમિર અને ડાયરેક્ટર વચ્ચે કેરેક્ટરને લઈને કેટલાક ક્રિએટિવ કોન્ફ્લિક્ટ્સ જણાવાયા હતા. અંતમાં આમિરે ફિલ્મ ન કરી અને બાદમાં આ રોલ શાહરૂખ ખાન પાસે ગયો. રાહુલનું ઓબ્સએસિવ કેરેક્ટર એટલું પ્રભાવશાળી હતું કે ફિલ્મ રિલીઝ થતા જ લોકોમાં એક ડાયલોગ મશહૂર થઈ ગયો – ‘ક…ક…ક… કિરણ’.
આ જ ફિલ્મે શાહરૂખ ખાનની એન્ટી-હીરો ઈમેજને વધુ મજબૂત બનાવી દીધી. આ ઉદાહરણો પરથી એક રસપ્રદ વાત સામે આવે છે કે ફિલ્મ ઇન્ડસ્ટ્રીમાં કોઈ પણ નિર્ણય પૂરી રીતે આખરી નથી હોતો. ફિલ્મોનું અસલી નસીબ સ્ક્રિપ્ટ મીટિંગમાં નહીં પણ દર્શકોના દિલમાં નક્કી થાય છે. તમારા મતે આમાંથી કયું ફિલ્મ રિજેક્શન તમને સૌથી વધુ ચોંકાવનારું લાગ્યું અને શું તમને એવી કોઈ ફિલ્મ યાદ છે જેને કોઈ સ્ટારે ઠુકરાવી હોય અને બાદમાં તે સુપરહિટ સાબિત થઈ હોય? કોમેન્ટમાં જરૂર જણાવશો. જો તમને આવા જ રસપ્રદ બોલિવૂડ કિસ્સા પસંદ આવતા હોય તો વીડિયોને લાઈક કરો, ચેનલને સબ્સ્ક્રાઇબ કરો. મળીએ આગામી વીડિયોમાં.
