હીરો નંબર વનથી સ્કૂલ સ્ટેજ સુધી, ગોવિંદાના પતનની અધૂરી કહાની

શું આ એ જ ગોવિંદા છે, જેણે ક્યારેય અમિતાભ બચ્ચન અને રજનીકાંત જેવા મહાનાયકોને પણ સ્ક્રીન પર સાઈડલાઈન કરી દીધા હતા. શું આ એ જ સુપરસ્ટાર છે, જેના એક ઈશારે ક્યારેક આખું બોલીવુડ નાચતું હતું. કે પછી આ એ મજબૂર કલાકાર છે, જે આજે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે. આખરે એવું શું થયું કે બોક્સ ઓફિસનો હીરો નંબર વન આજે ગામડાંના એક નાના સ્કૂલ ફંક્શનમાં નાચવા મજબૂર થઈ ગયો. મિત્રો, શું આ માત્ર સમયની માર છે કે પછી પોતાની જ પગ પર મારી ગયેલી કુલ્હાડીનું પરિણામ છે. આજના આ વીડિયોમાં અમે ગોવિંદાની જિંદગીની એ ફાઈલ ખોલીશું, જેના પર બોલીવુડએ ધૂળ ચડાવી દીધી છે. અને સચ્ચાઈ જાણીને તમારા પગ નીચેની જમીન ખસી જશે.તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો જંગલની આગની જેમ વાયરલ થયો છે. આ વીડિયોએ દરેક એ વ્યક્તિનું દિલ તોડી નાખ્યું છે, જેને 90ના દાયકાના સિનેમાથી પ્રેમ છે. વીડિયોમાં દેખાય છે 90ના દાયકાના બેફાજ બાદશાહ ગોવિંદા, જે ઉત્તર પ્રદેશના પ્રતાપગઢ અને ઠાણે જેવા વિસ્તારોમાં આવેલા એક સામાન્ય સ્કૂલના એન્યુઅલ ડેમાં પરફોર્મ કરી રહ્યા છે.

ત્યાં માત્ર એક નાનું સ્ટેજ છે. વરસાદનો માહોલ છે અને ભીના મંચ પર પોતાની જૂની ધુનો પર થિરકતો આપણો રાજા બાબૂ. જ્યારે લોકોએ ગોવિંદાને મેં તો રસ્તે સે જા રહા થા અને આંગણ મેં બાબા જેવા ગીતો પર એક સ્થાનિક ધારાસભ્યની સામે અને સ્કૂલના બાળકો વચ્ચે નાચતા જોયા, ત્યારે ઈન્ટરનેટ પર એક અજીબ સન્નાટો છવાઈ ગયો. આ વીડિયો માત્ર એક ડાન્સ પરફોર્મન્સ નહોતો, પરંતુ બોલીવુડની એ ક્રૂર અને કડવી સચ્ચાઈનો જીવતો પુરાવો હતો કે કેવી રીતે સમયનું ચક્ર રાજાને પણ અર્શથી ફર્શ પર પટકાવી દે છે.ફેન્સ હેરાન હતા અને વિવેચકો પણ અચંબામાં. કોમેન્ટ સેકશનમાં જાણે પૂર આવી ગયો. લોકો પૂછવા લાગ્યા કે જે માણસે ક્યારેક સિંગલ સ્ક્રીન સિનેમાઘરોમાં ટિકિટ કાઉન્ટરના કાચ તૂટી જાય એવા હાલાત પેદા કર્યા હતા, આજે તેની માર્કેટ વેલ્યુ શું એટલી ઘટી ગઈ છે. શું તેમને હવે ફિલ્મોમાં કામ મળતું સંપૂર્ણ રીતે બંધ થઈ ગયું છે, એટલે તેમને આવા નાના મોટા ઇવેન્ટ્સમાં હાજરી આપવી પડી રહી છે.મિત્રો, આ પડછાયો એક રાતમાં આવ્યો નથી અને ન તો આ માત્ર એક સંયોગ છે.

આ પાછળ વર્ષોની ભૂલો છે, અતિશય અહંકાર છે, અજીબોગરીબ અંધવિશ્વાસ છે અને એવા વિનાશક નિર્ણય છે, જેમણે ગોવિંદાના કરિયરને દીમકની જેમ ખાઈ નાખ્યું. આજના મલ્ટિપ્લેક્સ અને ઓટીટીના યુગમાં કદાચ નવી પેઢીને એ અંદાજ પણ નહીં હોય કે 90ના દાયકામાં સ્ટારડમનો સાચો અર્થ શું હતો. એ સમય પીવીઆર અને આઈમૅક્સનો નહોતો. એ સમય હતો સિંગલ સ્ક્રીન સિનેમાઘરોનો, જ્યાં એસીની ઠંડક કરતાં દર્શકોની સીટીઓ અને તાલીઓની ગરમી વધારે લાગતી હતી. અને એ સમયમાં જો સ્ક્રીન પર ગોવિંદાનો ચહેરો દેખાઈ જાય, તો પ્રજા પાગલ થઈ જતી હતી.એ સમયે શાહરુખ, સલમાન અને આમિર પોતાનું સ્થાન બનાવી રહ્યા હતા. પરંતુ માસ ઓડિયન્સ એટલે કે સામાન્ય જનતાની નબ્જ પર હાથ માત્ર એક જ માણસનો હતો અને તે હતો આપણો વિરારનો છોકરો ગોવિંદા. તેમની ફિલ્મો જોવા માટે લોકો કહાની પૂછતા નહોતા. માત્ર એટલું જાણવું પૂરતું હતું કે પોસ્ટર પર ગોવિંદા છે. ગોવિંદાનું હોવું જ એ વાતની ગેરંટી હતું કે આગામી ત્રણ કલાક પૈસા વસૂલ થવાના છે.

તેમની કોમિક ટાઈમિંગ એવી હતી, જે કોઈ એક્ટિંગ સ્કૂલમાં શીખવાડી શકાતી નથી. તેઓ ડાયલોગ બોલતા નહોતા, પણ શબ્દો જાણે મખણની જેમ મોઢામાંથી સરકી જતા. તેમનો ડાન્સ એટલો નેચરલ હતો કે લાગતું જ નહોતું કે કોઈ સ્ટેપ કરી રહ્યા છે. સંગીત વાગતાની સાથે જ તેમનું શરીર આપોઆપ થિરકવા લાગે એવું લાગતું.જરા યાદ કરો એ ફિલ્મોને, જેમણે બોક્સ ઓફિસના બધા રેકોર્ડ તોડી નાખ્યા હતા. કુલી નંબર વન, રાજા બાબૂ, સજન ચલે સસરાલ, દુલ્હે રાજા, હીરો નંબર વન. આ માત્ર ફિલ્મોના નામ નથી. આ એ માઈલસ્ટોન છે, જેમણે ગોવિંદાને એ ઊંચાઈ પર બેસાડી દીધા હતા, જ્યાં પહોંચવું બીજાઓ માટે સપનું હતું. એ સમયે ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ કેવી પણ હોય, કહાનીમાં દમ હોય કે ન હોય, જો ફ્રેમમાં ગોવિંદા હોય તો ફિલ્મ હિટ. તેઓ પોતાની સાદગી અને શરારતથી નબળામાં નબળા સીનમાં પણ જીવ ભરી દેતા. ઈન્ડસ્ટ્રીમાં કહેવાતું કે ગોવિંદાની સામે સારા સારા એક્ટર્સ પણ પાણી માંગવા લાગે.આ વાતનો સૌથી મોટો પુરાવો 1998માં મળ્યો, જ્યારે ફિલ્મ મોટા મિયા નાના મિયા રિલીઝ થઈ. આ ફિલ્મમાં ગોવિંદાની સામે કોઈ બીજો નહીં, પણ સદીના મહાનાયક અમિતાભ બચ્ચન હતા. અમિતાભ બચ્ચનની વાપસી હતી અને આખી દુનિયાની નજર તેમના પર હતી. પરંતુ જ્યારે ફિલ્મ રિલીઝ થઈ, ત્યારે થિયેટર બહાર નીકળતા દરેક વ્યક્તિની જબાન પર માત્ર એક જ નામ હતું, ગોવિંદા. એ વર્ષે દિવાળીએ બોક્સ ઓફિસ પર મોટો ક્લેશ થયો હતો. એક તરફ હતી શાહરુખ ખાન અને કાજોલની કુછ કુછ હોતા હૈ, અને બીજી તરફ હતી મોટા મિયા નાના મિયા. તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે ઓપનિંગ ડે પર ગોવિંદાની ફિલ્મે શાહરુખની ફિલ્મ કરતાં વધુ કમાણી કરી હતી.

એ સમય એવો હતો, જ્યારે ગોવિંદાનું સ્ટારડમ ખાન ત્રિયો અને બચ્ચન સાહેબ બધાં પર ભારે પડતું હતું.પણ પછી સવાલ એ જ રહે છે કે જે માણસ પાસે એટલું ટેલેન્ટ, એટલી ફેન ફોલોઇંગ અને એટલી સફળતા હતી, તેનો સૂરજ એટલો જલ્દી કેમ ઢળી ગયો. આખરે એવો મહાન એક્ટર, જેને બીબીસીએ એક ઓનલાઈન પોલમાં દુનિયાના સૌથી મોટા સુપરસ્ટાર્સમાં સ્થાન આપ્યું હતું, આજે બોલીવુડના નકશા પરથી લગભગ ગાયબ કેમ છે. એ સમય હતો, જ્યારે પ્રોડ્યૂસર્સ ગોવિંદાના ઘરના બહાર લાઈનમાં ઊભા રહેતા હતા અને તેમની પાસે ડેટ્સ નહોતી. પરંતુ આજે હાલત એવી છે કે તેમની પોતાની પ્રોડ્યૂસ કરેલી ફિલ્મો આગ્યા હીરો અને રંગીલા રાજા રિલીઝ તો થાય છે, પણ દર્શકોને ખબર પણ પડતી નથી.

રંગીલા રાજા જેવી ફિલ્મનું લાઈફટાઈમ કલેક્શન એટલું ઓછું હતું કે વિશ્વાસ કરવો મુશ્કેલ છે કે આ એ જ ગોવિંદાની ફિલ્મ છે, જેણે કુલી નંબર વન અને રાજા બાબૂ જેવી બ્લોકબસ્ટર્સ આપી હતી.જ્યાં તેમની સાથેના સમયના એક્ટર્સ સલમાન ખાન, શાહરુખ ખાન અને અક્ષય કુમાર આજે પણ 100થી 500 કરોડના ક્લબમાં બેઠા છે અને લીડ હીરોના રોલ કરી રહ્યા છે, ત્યાં ગોવિંદાને મોટા પડદે એક ઢંગનો રોલ પણ મળતો નથી. આ સવાલ એટલા માટે પણ ઊંડો છે, કારણ કે ટેલેન્ટ ક્યારેય વૃદ્ધ થતું નથી. અમિતાભ બચ્ચને પોતાની બીજી પારીમાં મોહબ્બતें અને બાગબાનથી પોતાને સાબિત કર્યા. અનિલ કપૂર આજે પણ દરેક મોટી ફિલ્મનો ભાગ છે. અહીં સુધી કે સન્ની દેઓલે પણ ગદર 2થી ઈતિહાસ રચી દીધો અને હવે બોર્ડર 2 પણ એ જ માર્ગ પર છે. તો પછી ગોવિંદા જ કેમ પાછળ રહી ગયા.શું ઈન્ડસ્ટ્રીએ તેમની તરફથી મોઢું ફેરવી લીધું કે પછી તેમણે પોતે જ પોતાના પગ પર કુલ્હાડી મારી. આજે જ્યારે આપણે તેમને નાના શહેરોના ઇવેન્ટ્સમાં કે રિયાલિટી શોમાં માત્ર એક મહેમાન તરીકે দেখি છીએ, ત્યારે સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે ક્યાંક ન ક્યાંક બહુ મોટી ગડબડ થઈ છે. આ માત્ર કિસ્મતનો ખેલ નથી, પણ તેના પાછળ ઘણા ઠોસ કારણો છે. તેમના વર્તનથી લઈને તેમના નિર્ણય સુધી.અને હવે આપણે એ સૌથી મોટા કારણ તરફ વધીએ, જેણે ડિરેક્ટર્સ અને પ્રોડ્યૂસર્સને ગોવિંદાથી દૂર ભાગવા મજબૂર કરી દીધા. એ કારણ, જેને ઈન્ડસ્ટ્રીમાં અનપ્રોફેશનલિઝમ કહેવામાં આવ્યું.

ગોવિંદાના કરિયરના પતનની સૌથી મોટી વજહ તેમની સમય પ્રત્યેની બેદરકારી હતી. બોલીવુડમાં એક કહેવત પ્રસિદ્ધ થઈ ગઈ હતી કે જો ગોવિંદાને સવારે 9 વાગ્યાની શિફ્ટ માટે બોલાવો, તો તેઓ સાંજે 4 વાગે સેટ પર પહોંચે. 90ના દાયકામાં જ્યારે તેમની ફિલ્મો સતત હિટ થઈ રહી હતી, ત્યારે પ્રોડ્યૂસર્સ અને ડિરેક્ટર્સ તેમના નખરા સહન કરતા રહ્યા. સેટ પર કલાકો સુધી ક્રૂ રાહ જોતું રહેતું અને લાખોનું નુકસાન થતું, પણ ફિલ્મ હિટ થતી હોવાથી બધા ચૂપ રહેતા.પ્રખ્યાત એડ ગુરુ પ્રહલાદ કક્કડે એક વખત કહ્યું હતું કે ગોવિંદામાં એવી અદભુત ક્ષમતા હતી કે 24 કલાક મોડા આવ્યા પછી પણ તેઓ એવું વર્તન કરતા,

જાણે બિલકુલ સમયસર આવ્યા હોય. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવતું કે તમે તો કાલે આવવાના હતા અને આજે આવ્યા, તો તેમનો જવાબ હોય, એક દિવસમાં શું ફરક પડે છે. એ વલણ એ સમયે કદાચ સ્વેગ લાગતું હશે, પણ જેમ જેમ ઈન્ડસ્ટ્રી કોર્પોરેટ બનતી ગઈ અને સમયની કિંમત વધી, તેમ ગોવિંદાનો આ લેટલતીફ અંદાજ તેમના માટે ઝેર સાબિત થયો.વિદેશી લોકેશન્સ પર તો હાલત વધુ ખરાબ થતી. આખી યુનિટ લંડન કે સ્વિટ્ઝરલેન્ડમાં હોટલમાં બેઠી રહે અને હીરો સાહેબ ગાયબ. કેટલાય વખત એવું થયું કે તેઓ શૂટિંગ અધૂરી છોડીને ચાલ્યા ગયા. દિલીપ કુમારે શરૂઆતમાં જ ગોવિંદાને સલાહ આપી હતી કે એક સાથે બહુ બધી ફિલ્મો સાઈન ન કરશો, નહિ તો બીમાર પડી જશો અને કામ સંભાળી નહીં શકો. છતાં ગોવિંદાએ એક સાથે 75 ફિલ્મો સાઈન કરી લીધી.

બાદમાં તેમને ઘણા પ્રોજેક્ટ્સ છોડવા પડ્યા અને ઘણાંમાં ડેટ્સ મેનેજ ન થઈ. ધીમે ધીમે ડિરેક્ટર્સે તેમની સાથે કામ કરવાનું ટાળવાનું શરૂ કર્યું.જગ્ગા જાસૂસ દરમિયાન તો આ વાત ખુલ્લેઆમ સામે આવી. અનુરાગ બાસુ જેવા મોટા ડિરેક્ટરે ગોવિંદા સાથે શૂટિંગ કરી, પણ પછી ફિલ્મમાંથી તેમનો આખો રોલ જ કાપી નાખ્યો. ગોવિંદાએ ટ્વિટર પર નારાજગી વ્યક્ત કરી, પણ એ ઘટનાએ બતાવી દીધું કે હવે ઈન્ડસ્ટ્રીમાં તેમની એવી હેસિયત રહી નહોતી કે કોઈ તેમના માટે ફિલ્મની એડિટિંગ બદલે.અનપ્રોફેશનલિઝમ સાથે અહંકાર અને ખોટી ગેરસમજોએ તેમના સંબંધો તોડી નાખ્યા.

ડેવિડ ધવન અને ગોવિંદાની જોડી એક સમય અમર અકબર એન્થની જેવી ગણાતી. બંનેએ મળીને 17 બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મો આપી. પરંતુ સમય સાથે બદલાવ સ્વીકારવાનો ઇનકાર આ મિત્રતાનો અંત બની ગયો. ડેવિડ ધવન ઇચ્છતા હતા કે ગોવિંદા હવે લીડ હીરોનો મોહ છોડીને સપોર્ટિંગ કે સેકન્ડ લીડ રોલ કરે. પણ ગોવિંદાને આ વાત પસંદ ન આવી. તેમનો ઈગો વચ્ચે આવી ગયો અને બંને અલગ પડી ગયા.આ જ હાલ સલમાન ખાન સાથે પણ થયો. પાર્ટનર ફિલ્મથી સલમાને તેમને કમબેકનો મોકો આપ્યો, ફિલ્મ સુપરહિટ રહી. પરંતુ દીકરી ટીણાની લોંચને લઈને વાત બગડી. સલમાને સોનાક્ષી સિંહાને લોંચ કરી, અને કહેવાય છે કે ગોવિંદા આ વાતથી નારાજ થયા.

જ્યાં નેટવર્કિંગ બધું છે, ત્યાં ગોવિંદાએ શક્તિશાળી સંબંધો તોડી નાખ્યા.પછી આવ્યું પોતાને લઈને અજીબ ડિલ્યુઝન. ગોવિંદાએ દાવો કર્યો કે જેમ્સ કેમેરોને તેમને અવતાર ઓફર કરી હતી, જે તેમણે નકારી. આવા નિવેદનો પર લોકો હસ્યા પણ ચિંતા પણ કરી. આ આત્મવિશ્વાસ નહોતો, વાસ્તવિકતા સાથેનો તૂટેલો નાતો હતો. તેમણે ઘણી ફિલ્મો નકારી હોવાના દાવા કર્યા, પણ હકીકત એ હતી કે તેઓ માત્ર હીરો જ રહેવા માગતા હતા.2000 પછી તેમનો ઝુકાવ અંધવિશ્વાસ તરફ વધ્યો. સેટ પર ટોટકા, બલિ અને ગ્રહોની ચાલ પ્રમાણે શૂટિંગ બદલવાની વાતો બહાર આવી. પ્રોડ્યૂસર્સ માટે આ બધું અસહ્ય બનતું ગયું. ધીમે ધીમે ગોવિંદાની છબી એક સંકી કલાકારની બની ગઈ અને લોકો દૂર રહેવા લાગ્યા.પછી તેમણે પોતે રીલૉન્ચ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો, પણ આગ્યા હીરો અને રંગીલા રાજા જેવી ફિલ્મો ભયંકર ફ્લોપ ગઈ.

લાગ્યું કે ગોવિંદા હજી પણ 1995માં જીવી રહ્યા છે, જ્યારે કેલેન્ડર 2019 બતાવતું હતું. નિષ્ફળતા સ્વીકારવાની જગ્યાએ તેમણે સજિશની વાતો કરવી શરૂ કરી. પરંતુ સચ્ચાઈ એ છે કે જ્યારે તમે સમયસર ન આવો, ટીમની વાત ન સાંભળો, તો સજિશની જરૂર પડતી નથી. તમારું વર્તન જ તમારો સૌથી મોટો દુશ્મન બની જાય છે.તો મિત્રો, ગોવિંદાની અર્શથી ફર્શ સુધીની આ કહાની આપણને શું શીખવે છે. આ માત્ર કિસ્મતનો ખેલ નથી.

ગોવિંદા પાસે બધું હતું. ટેલેન્ટ, લોકપ્રિયતા, જનતાનો પ્રેમ. પણ સ્ટારડમ ટકાવવા માટે શિસ્ત, અનુકૂલનશીલતા અને વિનમ્રતા જરૂરી છે. અમિતાભ બચ્ચન, શાહરુખ ખાન અને અનિલ કપૂર આજે પણ એટલા માટે ટક્યા છે, કારણ કે તેમણે સમયની નબ્જ ઓળખી.નાના સ્કૂલના સ્ટેજ પર નાચતો ગોવિંદાનો વીડિયો દુખ આપે છે, પણ એક ચેતવણી પણ છે. જો તમે સમયની કદર નહીં કરો, તો સમય પણ તમારી કદર કરવાનું બંધ કરી દેશે. ગોવિંદા હિન્દી સિનેમાના શ્રેષ્ઠ એન્ટરટેનર્સમાંથી એક હતા અને હંમેશા રહેશે. તેમની ફિલ્મો આજે પણ આપણને હસાવે છે. પરંતુ તેમનો કરિયર ગ્રાફ આવનારી પેઢીને યાદ અપાવતો રહેશે કે હીરો નંબર વન રહેવા માટે સ્ક્રીન પર હીરો હોવું પૂરતું નથી. સાચી જિંદગીમાં પણ પ્રોફેશનલ અને વિનમ્ર હોવું એટલું જ જરૂરી છે.