સૌથી પહેલા વાત કરીએ ભૂકંપ વિશે ગુજરાતને ફરી એક વાર ભૂકંપ ડરાવી રહ્યો છે ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્રને વર્ષ 2001 ની યાદ અપાવી રહ્યો છે વર્ષ 2001 માં ગુજરાતમાં ભયાનક ભૂકંપ આવ્યો જેની યાદો લોકોમાં તાજી થઈ રહી છે ભૂકંપના નાના નાના આંચકા લોકોને ડરાવી રહ્યા છે લોકોને ભય સતાવી રહ્યો છે કે શું કોઈ મોટો ભૂકંપ તો નથી આવવાનો કારણ કે 8 જાન્યુઆરીએ રાત્રે 8 વાગ્યાથી લઈને 9 જાન્યુઆરી સાંજે 6 વાગ્યા સુધીમાં ભૂકંપના નાના મોટા 22 આંચકા આવી ચૂક્યા છે
તેવામાંસૌથી પહેલા તો અમે તમને ભૂકંપ ક્યાં ક્યાં આવ્યો અને તેની તીવ્રતા કેટલી હતી તે જણાવી દઈએ ત્યારબાદ આખી સ્થિતિનું વિશ્લેષણ કરીશું સૌરાષ્ટ્રમાં જે વિસ્તારોમાં ભૂકંપના આજકા અનુભવાયા છે તેમાં મુખ્યત્વે ઉપલેટા જેતપુર ધોરાજી અને ગોંડલ પંથકનો સમાવેશ થાય છે આ ઉપરાંત ગીરસોમનાથના તાલાલામાં પણ ભૂકંપનો આજકો અનુભવાયો હતો ભૂકંપનો પહેલો આંચકો 8 જાન્યુઆરીએ રાત્રે 8ને 43 કલાકે ઉપલેટામાં અનુભવાયો હતું ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ જેતપુરનું પાંચ પીપળા અને લુણાગારી ગામ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે જેમાં પાંચ પીપળા ગામ જેદપુરથી 10 કિમીટરના અંતરે આવેલું છે અને લુણાગારીગામ 14 કિમીટરના અંતરે આવેલું છે.
ભૂકંપના આજકા અનુભવાતા જ લોકો ઘરની બહાર નીકળી ગયા હતા ઉપલેટા જેદપુર ધોરાજી અને ગોંડલ પંથકના લોકોમાં ભારે ડરનો માહોલ હતો જો કે રાત્રે ભૂકંપ આવ્યા બાદ લોકોને લાગતું હતું કે હવે ભૂકંપ નહીં આવે પરંતુ સવાર પડતા જ ધડાધળ ભૂકંપના આંચકા ફરી શરૂ થઈ ગયા સવારે 6ને 19 વાગે 3.8 8 ની તીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો સવારે 6 ને 56 વાગે 2.9 ની તીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો સવારે 6ને 59 મિનિટે 3.2 ની તીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો
સવારે 7ને 10 વાગે 2.9 ની તીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો સવારે 7ને3 મિનિટે 2.9 ન નીતીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો સવારે 7ને 33 મિનિટે 2.7 ની તીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો સવારે 8ને 34 મિનિટે 3.2 ની તીવ્રતાનો આંચકો અનુભવાયો હતો એટલે કે સૌથી વધુ તીવ્રતા 3.8 ની હતી જ્યારે સૌથી ઓછી તીવ્રતા 2.7 હતી ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ જમીનની અંદર 12.7 7 કિલોમીટર જોવા મળ્યું છે ભૂકંપના આજકાને પગલે લોકોમાં ડરનો માહોલ ફેલાઈ ગયો લોકો ઘરની બહાર દોડી આવ્યા હતા આ કોલોનીમાં છનું મકાન છે અહીંયા બહુ નાના બાળકો અથવા વડીલો બધા અહીયા રહે છે અને અહીંયા છે ને બહુ ડરનો માહોલ છે અત્યારે બધા એકસાથે ઘરની બહારે ઊંટી આવ્યા છે જ્યારથી ભૂકંપના અચકા આવ્યા છે
ને ત્યારથીગામ વિસ્તારમાં બહુ માણસો ઝેરીક અવાજ થાય તોય બહાર નીકળી જાય છે બીકની હિસાબે કારણ કે આપણે જોઈ ગલ છે આગલા ભૂકંપ એની હિસાબે એના અનુભવની હિસાબે માણસોને જઈ કાઈક પતા કાઈક કઈક ખખરે તો ઘાયઘા નીકળી જાય છે બીટનો મોહોલ તો થોડો થોડો દેખાય જ છે દરનો ભૂકંપની સ્થિતિને જોતા જેદપુર અને ધોરાજીની તમામ શાળાઓમાં રજા જાહેર કરી દેવાની આખરે સૌરાષ્ટ્રમાં આટલી મોટી માત્રામાં ભૂકંપના આજકા કેમ અનુભવાયા શું કોઈ મોટો ભૂકંપ આવવાના આ સંકેત છે
આવા તમામ સવાલો લોકોનેસ સતાવી રહ્યા છે તેવામાં ન્યુઝ કેપિટલની ટીમે સિસ્મોલોજી વિભાગના અધિકારી સાથે વાતચીત કરી જેમાંતેમણે દાવો કર્યો કે સૌરાષ્ટ્રમાં વધારે વરસાદ પડ્યો હોવાના કારણે પાણીના લેવલમાં ચેન્જ આવ્યો છે પ્રેશર નીચે જવાના કારણે પુશ મળવાથી આ આજકા નોધાયા હોઈ શકે છે ઇન્ડિયા કા એક ભાગ હે વહા દેખા ગયા ઓર પેનસલર ઇન્ડિયામે હેવી માનસુન હોને કે બાદ ગ્રાઉન્ડ વોટર લેવલ મે જ કુછ ફેરફાર હોતા હે ઉસકે કારણ વહા પે ઓલરેડી કુછ અગર લીનામેન્ટ યા વીક જોસ હે તો વહા પે દવાબ મે કુછ ફેરફાર હો જાતા હે જસકે કારણ વો લીનામેન્ટ થોડે એક્ટિવ હો જાતે હે ઓર ય સોમ ટાઈપ ઓફ એક્ટિવિટી દેખને કો મિલતી હે કે જબ ભી કભી ભી હેવી માનસુન અગર હોતા હેકહી પે તો હેવી માનસુન હોને કે બાદ ઈમીડીયટ યા એક યા દો મહિને કે બાદ જનરલી પાની કી જો ગ્રાઉન્ડ વોટર લેવલ પાની કી સ્પાટી ઉમે ફેરફાર હોતા હે જસકે કારણ લગભગ જો પ્રેશર હોતા હે જો સ્ટ્રેસ હે વો થોડા નીચે ટ્રાન્સફર હો જાતા હે
ઓર સૌરાષ્ટ્ર યા પેનસુલ ઇન્ડિયા મે બહોત સારે ફ્રેક્ચર ઓર લમેન્ટ વીક ઝોન હે હલાક વેલ ડીફાઇન ફોલ્ટ નહિ હે જેસે કચ્ચ મે હે તો ઇન લીલામેન્ટ કે અલોંગ ઓલરેડી કુ સ્ટ્રેન એનર્જી વહ પે ઓલરેડી વહા પે ઇકઠી હો રખી હે તો ય ઉપર સે જો સ્ટ્રેસ જાતા હે પાની કી સ્પાટી મે ફેરફાર હોને કે કારણ ઉસકે કારણ વો લિનામેન્ટસ એક્ટિવ હો જાતે હે ઓરવો જો એક્યુમલેટેડ એનર્જી હે જો સ્ટ્રેન એનર્જી વહ પે હેલીમેન્ટસ કે લોંગ વો રિલીઝ હોના શુરૂ હો જાતી હે ઓર યે ઉસી પ્રકાર કા ફિનોમના હમ દેખ રહે હે ભૂકંપના સતત આવેલા આંચકાના પગલે લોકોમાં ડર ફેલાયેલો છે
આગાઉ 24 ઓક્ટોબર 2025 ના રોજ પણ રાજકોટ જિલ્લાના વીરપુર અને જેતપુર શહેર તેમજ આસપાસના ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં 3.6 ની તીવ્રતાનો ભૂકંપનો આજકો અનુભવાયો હતો. જેને પગલે હવે લોકોમાં એક પ્રકારે ડર ફેલાયેલો છે લોકોને ડર છે કે શું કચ્છ જેવો ભૂકંપનો આજકો તો નહીં આવેને આ સવાલના જવાબમાં સિસ્મોલોજી વિભાગના અધિકારી શું કહી રહ્યા હશે તે જાણશો તો તમારી ચિંતાઓછી જરૂર થશે દેખીએ ભૂકંપ કી સ્ટીક ભવિષ્યવાણી નહી કી જા સકતી વો પોસિબલ નહી હે આજ કે સાયન્સ ઇતના ડેવલપ નહિ હુવા હે તો અભી ભી હમ યે નહિ બોલ સકતે કી બહોત બડા અર્થક્વેક વહા પે નહી આ સકતા હે લેકિન ક્યોકી અભી તક મેક્સિમમ મેગ્નીટ્યુડ જો હમને દેખા હે સુબહ 3.8 કા હે ઉસકે બાદ જો ભી અર્થવિક્કસ આયે હે ઉનકા મેગ્નીટ્યુડ 3.8 સે કમ હે તો એસા લગતા હે
કી આને આને વાલે દો તીન દિનો મે ય એક્ટિવિટી અપને આપ ધીરે ધીરે ડાય આઉટ હો જાયેગી ખતમ હો જાયેગી ઓર જો નુકસાન યા ડેમેજિંગ અર્થક્વેક હો ઉસકી સંભાવના જો હમારા ભૂતકાલ કા જો અનુભવ હે ઉસકો દેખતેહુએ ઓર અભી જો એક્ટિવિટી કા જો પેટર્ન દખ રહંગ પેટરન ઇન ટર્મસ ઓફ મેગ્નીટયુડ તો ઉસકો દેખતે હુ લગતા નહિ હે કે ડેમેજિંગ અર્થવેક યહા પે આયેગા ફિર ભી લોગો કો સાવધાની બરતને કી જરૂરત હે કમ સમય મે દરમિયાન કે અંદર અગર લગભગ એક સાર કા મેગ્નીટ્યુડ કે અર્થક્વેક બહોત સારે આ જાયે ઓર બહોત બડા અર્થક્વેક ના હો ઉસમે જેસે કી 6સાત આઠ મેગ્નીટ અર્થક ના હો ઓર બાકી મેગ્નીટ્યુડ ઉસસે છોટે હોપ ચાર તન દો ઓર એકદમ સે ખતમ હો જાયે આફ્ટર શોક્સ તો ઉસ પ્રકાર કા અગર ફિનોમિના ના હો તો વો સોમ ટાઈપ ઓફ એક્ટિવિટી હોતી હે ઇસમે હમ યહી દેખ રહે હે કે દો સે તીન મેગ્નીટ્યુડ કેઅર્થક્વેક સબ આ રહે હે જો હે 3.8 8 કે બાદ કોઈ બા અર્થક્વેક નહિ આયા તો મેગ્નીટ્યુડ થ્રી લેવલ કે હી અર્થક્વેક હે તો ય લગભગ એક સારકા હી હે ઓર કમ સમય દરમાન કે અંદર હે તો ય સ્વામ ટાઈપ એક્ટિવિટી હી લગી રહી હવી હવે ધરતી કંપ કેમ આવે છે તે પણ જાણી લઈએ. હકીકતમાં ધરતીપમ આવવાનું મુખ્ય કારણ પૃથ્વીની નીચે ટેક્ટોનિક પ્લેટ્સની અથડામણ છે. પૃથ્વીની અંદર કુલ સાત પ્લેટ્સ આવેલી છે આ પ્લેટ્સ સતત ફરતી રહે છે જ્યારે આ પ્લેટ્સ અંદરો અંદર અથડાય છે ત્યારે ત્યાં ફોલ્ટ લાઈન ઝોન રચાય છે
અને સપાટીના ખૂણા વળવા લાગે છે. સપાટીના ખૂણાને લીધે લીધેત્યાં દબાણ વધે છે અને પ્લેટો તૂટવાનું શરૂ થાય છે. આ પ્લેટો તૂટવાના કારણે અંદર રહેલી ઉર્જા બહાર આવવાનો રસ્તો શોધી લે છે જેને કારણે ધરતી ધ્રુજે છે જે ભૂકંપ કહેવાય છે. હકીકતમાં બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ દ્વારા ભૂકંપની સ્થિતિને ચાર ઝોનમાં વહેંચવામાં આવેલી છે જેમાં ઝોન બે માં ઓછું જોખમ હોય છે. ઝોનતરણ માં મધ્ય પ્રકારનું જોખમ રહેલું હોય છે ઝોનચાર માં વધારે જોખમ હોય છે અને જોનપાંચ માં ખૂબ જ વધારે જોખમ રહેલું હોય છે. ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાને જોનફાઈ માં મૂકવામાં આવેલું છે એટલે કે ત્યાં ફોલ્ટ લાઈન છે અને ત્યાંભૂકંપ આવવાનું જોખમ વધુ રહેલું છે જ્યારે સૌરાષ્ટ્રના કેટલાક ભાગોને જોન ચારમાં મૂકવામાં આવ્યા છે જ્યાં ભૂકંપનું જોખમ રહેલું છે.
આ ઉપરાંત અમદાવાદ અને ગાંધીનગરનો સમાવેશ જોનત્રણ માં કરવામાં આવ્યો છે એટલે અહીં પણ ભૂકંપના આંચકા આવી શકે છે. જો કે નિષ્ણાંતો જણાવી રહ્યા છે કે આ પ્રમાણે હાલમાં મોટા ભૂકંપનો કોઈ ખતરો નથી પરંતુ આ કુદરતી આફત છે તેનું અનુમાન લગાવવું હજુ શક્ય બન્યું નથી એટલે સતર્ક રહેવું ખૂબ જરૂરી છે. કારણ કે સતર્કતાના આધારે જ એ ખ્યાલ આવી શકે કે તમે કોઈપણ ઈમારતની અંદર હો તો જ્યારે આ પ્રકારની હલચલ થાય પેટાળમાં હલચલ થાયત્યારે સતર્કતા એ છે કે પરિવાર સાથે બહાર આવી જઉં અને એવી જગ્યાએ રહેવું જ્યાંથી તમને પણ નુકસાન ન થાય પ્રાઈમનાનમાં સમય થવું છે બ્રેકનું બ્રેક બાદ અન્ય મુદ્દા વિશે વાત
