નમસ્કાર, મારું નામ નિકિતા મિશ્રા છે અને તમે જોઈ રહ્યા છો બોલતા હિંદુસ્તાન.
જો કોઈ પાવર પ્લાન્ટમાં એક મજૂરની મોત ફક્ત હાર્ટ એટેકથી થઈ હોય, તો પછી તેના સાથી મજૂરો એટલા ગુસ્સે કેમ થયા કે આખા પ્લાન્ટમાં આગ લગાવી દીધી? ગાડીઓ સળગાવી દીધી, પોલીસની ગાડીઓ પણ છોડવામાં આવી નથી.
મીડિયામાં ત્રણ અલગ અલગ કહાનીઓ ચાલી રહી છે. ક્યાંક કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે હાર્ટ એટેક, ક્યાંક કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ઊંચાઈ પરથી પડીને મોત થઈ અને મજૂરો વચ્ચે ત્રીજી ચર્ચા ટોર્ચર એટલે કે મારપીટના આરોપોની છે.
તો મધ્ય પ્રદેશના Singrauliમાં આવેલ Adani Power પ્લાન્ટમાં એ દિવસે ખરેખર શું થયું?
સિંગરૌલી, જેને ભારતની એનર્જી કેપિટલ કહેવાય છે, ત્યાંથી વારંવાર મજૂરોની મોત, પ્રદૂષણ અને જમીન વિવાદની ખબર આવે છે. હવે ફરી એક વખત મજૂરની મોત પછી હિંસક વિરોધ જોવા મળ્યો છે.
એક મજૂરની અચાનક મોત પછી અન્ય મજૂરોમાં ભારે આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો. પ્લાન્ટમાં તોડફોડ થઈ, ગાડીઓ સળગાવી દેવામાં આવી અને આખા વિસ્તારમાં તણાવ ફેલાઈ ગયો. પરિસ્થિતિ કાબૂમાં લેવા માટે ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવો પડ્યો.
પરંતુ સાચો વિવાદ અહીંથી શરૂ થાય છે.
મોતને લઈને ત્રણ અલગ દાવા સામે આવ્યા છે:
એક, હાર્ટ એટેકથી મોત થઈ
બીજું, ઊંચાઈ પરથી પડી ગયો
ત્રીજું, મજૂરોમાં ચર્ચા છે કે તેની સાથે ટોર્ચર કે મારપીટ થઈ હતી
જો માત્ર હાર્ટ એટેકથી મોત થઈ હોત, તો શું એટલો મોટો વિરોધ થયો હોત? કે પછી મજૂરોને શંકા હતી કે સત્ય છુપાવવામાં આવી રહ્યું છે?
હવે પ્રશાસન તપાસની વાત કરી રહ્યું છે અને પોસ્ટમોર્ટમ રિપોર્ટની રાહ જોવામાં આવી રહી છે. પરંતુ સવાલ એ છે કે જો બધું સામાન્ય હતું, તો મજૂરો એટલા ઉગ્ર કેમ બન્યા?
આ પહેલી વાર નથી. સિંગરૌલીમાં વર્ષોથી લોકો ત્રણ મોટી સમસ્યાઓ અંગે ફરિયાદ કરે છે:
જમીન કબજે કરીને યોગ્ય વળતર ન મળવાનું
પ્રદૂષણ અને કોયલાની ધૂળનો પ્રભાવ
અને વારંવાર થતી અકસ્માતોની ઘટનાઓ
આ વચ્ચે રાજકીય મુદ્દો પણ ગરમાયો છે. વિરોધ પક્ષ વારંવાર Narendra Modi અને Gautam Adani વચ્ચેની નજીકીને મુદ્દો બનાવે છે. Rahul Gandhi પણ ઘણી વખત આ મુદ્દે પ્રશ્નો ઉઠાવતા રહ્યા છે.
સરકાર આ તમામ આરોપોને નકારી દે છે અને કહે છે કે વિકાસ માટે મોટા ઉદ્યોગ જરૂરી છે.
પરંતુ મોટો સવાલ એ છે:
શું વિકાસ સાથે મજૂરોની સુરક્ષા પણ એટલી જ જરૂરી નથી?
શું સત્ય બહાર આવશે કે દબાઈ જશે?
અને કાયદો કોના માટે કામ કરશે — શક્તિશાળી માટે કે મજૂર માટે?
સિંગરૌલીની આ ઘટના આપણને વિચારવા મજબૂર કરે છે કે ઉદ્યોગિક વિકાસની આ દોડમાં મજૂરોની જિંદગી અને સન્માનને કેટલું મહત્વ આપવામાં આવે છે.
તમને શું લાગે છે? સત્ય શું હોઈ શકે? તમારી અભિપ્રાય જરૂર જણાવો.
